Pusong Pinoy at ang Wikang Mapagbago

Kadalasang ginaganap ang Linggo ng Wika sa buwan ng Agosto kung saan hinihikayat ang lahat na gamitin ang ating sariling pagkakilanlan. Maipahayag ang ating pagka-Pilipino gamit ang ating pambansang kasuotan at lengguwahe.

Nobyembre 3, 2017, Petrokemya Beach Camp, Jubail, KSA - ang kauna-unahan na pilipinong piging na aking dinaluhan sa loob ng sampung taon nang pagtatrabaho dito sa kaharian. Noon ko lamang nalaman na aktibo pala ang komunidad ng mga Pilipino dito. Ang buong programa ay naglalayon na gunitain nang sabay ang Buwan ng Wika na may temang "Filipino: Wikang Mapagbago" at Buwan ng Nutrisyon. Kasabay din ang pagbibigay ng karangalan sa mga kabataan na nag-aaral sa isang "home study learning center" dito sa Jubail.

Bilang isang magulang na lumaki ang anak na malayo sa Pilipinas ay isa ito sa mahalagang araw para masilip ng anak ang tradisyon at kultura na mayroon tayong mga Pilipino. Bagamat limitado lamang ang maaring maipakita, ito ay isang magandang pagkakataon na maipakilala ang ating bansang nakagisnan.

Nakakaluha at nakakaaliw pagmasdan ang mga bata na sinasadula ang sabayang pagbigkas at sumasabay sa indak ng mga sayaw sa salin ng mga pilipinong tugtugin. At higit sa lahat, ang suporta at partisipasyon ng bawat magulang na nagpagilas ng husay sa pagkanta ng mga orihinal na Pilipinong musika.

Mga nagwagi sa tradisyunal na Kasuotan (Indibidwal)

Unang Karangalan - sa kategorya ng Grupong Presentasyon at Kasuotan

Unang Karangalan - sa kategoryang Lutong Bahay - Espesyal. Mga putahe na kamote ang pinakamahalagang sangkap.

Sa pangkalahatan, ang lahat ay sama-samang pinagsaluhan ang mga pagkaing pilipino na nanatiling buhay sa bawat mesa ng bawat pamilyang pansamantalang naninirahan dito sa Saudi Arabia. Lumitaw ang mga kakaning puto, biko, at kutsinta. Ang putahe ng Timog Luzon na Bikol Express at laing at ang paboritong ulam na pansit ang nangunguna sa mga pagkain na nawala na parang bula sa hapag-kainan.

Ang mga larawan ay mga kuha ni Michael Angelo Correos.

Pag-iipon para sa Dependent Levy Fee

Ang pagdadala ng pamilya sa Saudi Arabia ay isa sa mga benipisyo na tinatamasa ng halos karamihan ng mga expat na manggagawa katulad naming mga OFW. Kahit sobrang pagod sa trabaho, masaya ang pakiramdam ng may pamilyang naghihintay sa bawat pag-uwi. Wala na ang dating sobrang pag-iisip at pag-aalala. At higit sa lahat, nasubaybayan ang paglaki at paghubog ng ugali ng anak.

Noong unang araw ng buwan ng Hulyo, sinimulan na ng gobyerno ng Saudi Arabia ang paniningil ng "expat dependent levy fee". Ito ay ang pagbabayad ng SAR1,200 kada taon sa bawat miyembro ng pamilya na kasama ng isang expat na nagtatrabaho sa kaharian. Magiging doble ang halaga na ito sa susunod na taon hanggang sa aabutin ng SAR4,800 sa taong 2020. Ang isang expat ay hindi makakakuha ng exit-reentry visa o makakapagrenew ng iqama kapag hindi nabayaran ang buong halaga.

Ang bayaring ito ang naging kuwentuhan ng lahat ng may pamilyang expat na nakakausap ko. Marami sa kanila, naisipan nang pauwiin ang pamilya sa kani-kanilang mga bansa lalo na iyong may maraming anak at magulang na kasama. Napakalaki ng halaga lalo na at isang bagsakan lang ang bayad.

Sa kasalukuyan, kaya ko pang bayaran ang levy fees hanggang sa susunod na taon o hanggang sa hindi na mairenew ng kumpanya ang aking kontrata. Sabay-sabay na kami sa pag-uwi kapag darating ang panahon na iyon. At dahil sa nakapagrenew na ako ng iqama bago naimplementa ang bagong bayarin, may pagkakataon pa ako na mag-ipon ng 200 riyals kada sahod. Dodublehin ko ang halaga na ito sa susunod na taon. Sa ganitong paraan ay makakabayad ako ng levy fees na may laman pa rin ang bulsa at hindi apektado ang ibang pangangailangan.

Pag-iipon gamit ang pinaglumaang Qatar Airways travel wallet.

Malalaman ang halagang babayaran na dependent levy fee sa mismong bangko. Halimbawa, ang bangko ay SABB at kasama ko sa kaharian ang aking asawa at isang anak.

➩Open Online Banking (SABB)
➩Click SADAD
➩Click Government Payments
➩MOI Service: Alien control
➩Transaction Type: Payment
➩Service Type: Associate Fees for all Registered Associates on the Head of Household Iqama
➩Iqama ID: ********** (Iqama number ng OFW)
➩Fees Duration End Date: Date , Month, and Year (Hijri date - maiging icheck ang online MOI Absher Service para sa actual validity ng iqama))
➩Request

Ang OFW na walang OEC

Ito ang aking karanasan nang bumalik ako sa Saudi Arabia galing bakasyon sa taong ito. Marami nang nagbago sa NAIA. Hindi lamang ang Terminal 1 ang abala sa mga biyaheng Middle East. Punong-puno na rin ang Terminal 2 ng mga OFW na may destinasyong disyerto. At ang pinakamagandang "upgrade" na ginawa sa mga paliparan ay ang malakas at libreng WIFI signal.
  
Online OEC at Exemption

Screenshot of BM exemption

Napakalaking tulong na naging online ang pagkuha ng Overseas Employment Certificate (OEC). Isang araw din kasi ang nasasayang sa bakasyon naming OFW para lamang sa pag-aasikaso nito  sa Philippine Overseas Employment Administration (POEA).

Sa pagkuha ng online OEC, siguraduhin lamang na nakarehistro sa Balik Manggagawa Processing Online System na www.bmonline.ph at kasalukuyang may record sa POEA data base. At dahil may dati nang records at ako ay babalik sa parehong kumpanya, inaplayan ko ang "BM exemption". Kinuha ko ang BM exemption number at isinulat sa e-ticket ko. Samantalang sa cellphone ko ay nakatago ang screenshot na larawan katulad nang nasa itaas kung sakaling hindi papaniwalaan ang numero.

Dumiretso na kaagad ako sa airline checked-in counter. Itinuro ko na lamang sa staff ang exemption number na nakasulat sa e-ticket at ibinigay na rin ang flight boarding pass nang walang hininging dokumento maliban sa pasaporte.

Reduced Travel Tax for OFW's Dependent

Kasama ko palagi ang aking pamilya kaya dumaan muna kami sa Tourism Infrastructure and Enterprise Zone Authoriy (TIEZA) para magbayad ng travel tax. Kasama na kasi sa ticket ang terminal tax na noon ay kasabay na binabayaran sa counter na ito. Kailangan lamang maipresenta ang mga dokumento na nagpapatunay na sila nga ay mga dependent ko.

1. Ticket/boarding pass
2. Original Marriage Certificate (asawa)
3. Original Birth Certificate (anak)
4. OEC

At dahil sa wala akong maipakitang OEC, kailangan kong maipresenta ang dokumento na nagpapakita ng aking kumpanya at ng bansang pinagtatrabahuan katulad ng mga sumusunod;

1. Residence card
2. Employment Certificate
3. Current Payslip
4. Employee ID card
5. Employment Contract
Ipinakita ko ang aking company ID at nagbayad ng travel tax na P300 kada dependent (economy class).

Para sa ibang OFW, lalong lalo na ang nasa Saudi na may pamilya, may ihahanda tayong mga dokumento bago magbakasyon. Siguraduhin lamang na dala natin pauwi sa Pinas ang alin man sa mga dokumentong nabanggit. Ang residence card at employee ID ay kadalasang naiiwan sa mga employer. Maliban sa aming kumpanya na ibinigay na sa amin ang buong pangangalaga ng aming mga dokumento (passport, iqama, ID). Dati kasi kapag nasa poder namin ang iqama at ID card, kukuhanin ng employer ang pasaporte. At sa tuwing magbakasyon, ibabalik sa kanila ang iqama at ID card kapalit ng pasaporte.

Immigration

Maliban sa pasaporte, embarkation card, at boarding pass, ipinakita ko ang isinulat kong OEC exemption number sa immigration officer. Pagkatapos maverify ang kumpanyang babalikan sa system, ay may tatak na ulit na "departure" ang pasaporte ko.

Terminal Fee Refund

Ilang beses na akong umuwi simula nang naimplementa ang batas na ito pero ngayon lamang akong sumubok na kumuha ng refund. Mahaba ang pila pero mabilis ang proseso dahil marami silang counter. Bukod doon, may opisyal pa silang umaalalay sa pila para mabilis na maipakita ng OFW ang mga kakailanganing dokumento.

Ang P550 refund ay nasa pre-departure area. Ipinakita ko lamang ang passport, ang kopya ng boarding pass na kinuha ko sa terminal refund counter, at exit re-entry visa (para sa mga OFW na walang OEC).

How to Apply a Dependent Single Exit Re-entry Visa Online

Ang Exit Re-entry Visa ay isang dokumento na kailangan para makalabas at makabalik sa Saudi ang isang Expat na uuwi para magbakasyon.

At dahil sa bagong teknolohiya, napadali ang pagkuha ng visa dahil hindi na kailangan pang pumunta ng Government Relation officer sa Saudi Passport Department para lang mag-apply ng visa. Iwas sa pila at ilang minuto lang ay maibigay na nila ang electronics visa na kakailanganin natin.

Para sa mga OFW na nasa Family Status o iyong nakapagdala ng pamilya dito sa Saudi, narito ang paraan kung paano kumuha ng visa para sa iyong pamilya o dependents na nasa apartment lamang. Tama! Tayo mismo, bilang kanilang SPONSOR, ay may kakayahan na makapag-apply para sa mga dependents natin gamit lamang ang internet. Siguraduhin lamang na nakarehistro kayo sa Saudi Arabia Ministry of Interior (MOI).

Saudi Exit Re-entry Visa

1. Pumunta sa website na www.moi.gov.sa at maglog in.

2. Pindutin ang iyong eDashBoard (parang profile sa facebook) at pumunta sa kolum ng iyong Dependents. Pindutin ang More detail.

3. Piliin and dependent na aaplayan mo ng exit re-entry visa. Pindutin ang More Detail.

4. Kumpirmahin na nabayaran na ang visa (online banking). Pindutin ang Issue Visa.

5. Basahing mabuti ang mga kondisyon at iclick ang loob ng kahon kapag sang-ayon kayo. Piliin ang OK.

6. Piliin ang Single sa Visa Class. Kapag sigurado na kayo sa petsa ng kanilang pagbalik, piliin ang Return Before. At kapag hindi sigurado at kung gusto nang mas mahabang validity ng visa, piliin ang Duration at ilagay kung ilang araw. (Kaya ito hanggang 9 na buwan o 270 araw basta valid pa ang iqama). Pindutin ang Issue Visa.

7. Kumpirmahin kung tama ang mga impormasyon. Pindutin ang Confirm.

8. Pindutin ang Print para sa hardcopy at idikit sa pasaporte. Makakatanggap din tayo ng SMS mula sa MOI ng transaksyon na ginawa natin.

Paalala: Ang visa hardcopy ay hindi na kailangang ipakita sa Saudi Immigration ngunit hinahanap ito sa ibang paliparan katulad ng sa Pilipinas.

Kuwento ni Kabayan - Danny

May mga araw dito sa Saudi na kailangan mo ng kababayan na makakausap at kakuwentuhan. At sa bawat kuwento na iyon, iyong mapapansin, na ang kanyang naranasan ay di nagkakalayo sa iyong sariling kwento. Ikaw ito kabayan!

Si Danny, di totoong pangalan
Waiter, Taga Davao 
10 months sa Saudi


Napagdesisyunan namin na lumabas at kumain sa isang restaurant. Mga 80% ng staff dito ay Pinoy. Kasama ang aking mag-ina at mag-asawang kaibigan, pinasok namin ang restaurant kung saan mayroon silang Ramadan Iftar promo na 59 riyals kada tao sa isang set ng appetizer, soup, salad, main dish, at bottomless drinks.

Kunafa - ay isang pagkain na yari sa cheese at cream. Hinahanda tuwing dinadaos ang Ramadan, ngunit dahil sa kakaibang sarap, mabibili mo rin ito sa mga bakery at pastries.

Kinuha ng waiter ang aming mga order. 

At habang naghihintay, may isang waiter ang nagbigay sa isang taon kong anak ng krayola at coloring book kahit di pa ito marunong magkulay. Sinubo pa nga ng anak ko ang krayola! Ganito talaga dito sa Saudi, may token ang mga bata kapag pumasok sa mga kainan o tindahan. Pinapahalagahan nila ang presensiya ng isang bata sa kanilang mga negosyo. Naging practice na nila ito. 

Ilang minuto pa, bumalik ulit ang waiter at binigyan ang anak ko ng lobo. Hindi lang isa kundi anim na makukulay na lobo na nakabugkos.

Masaya ang talakan ng magkaibigan lalo na sa harap ng pagkain. May kuwentuhan, kaunting tawanan at siyempre di rin ligtas sa eksena ang anak ko. Umaaksiyon kasi siya kapag kinakanta ng mommy niya ang "Incy Wincy Spider". Nagpapakitang gilas.

Sa aming kasayahan, may mga mata palang nagmamasid sa amin. Nalaman namin ito noong hinatid ng waiter ang pasta na huling hinanda. Nakalimutan yata! Siya iyong waiter na nagbigay ng token sa anak ko.

"Ilang taon na po siya?", itinatanong ng waiter ang edad ng anak ko.

"One year, and four months", sagot ni Misis.

Makikita sa kanyang mukha ang pananabik. "Ang anak ko nine months pa lang. Kakalibing niya lang last week....."

"May sakit siya sa baga... komplikasyon pa simula noong isinilang siya...Isang buwan din siyang nasa hospital. Hindi ako nakauwi dahil bago pa lang ako dito. After 2 years pa kasi kami makakauwi dahil sa kontrata...Pumayag naman yong boss namin na umuwi ako kaso sagot ko ang gastusin.. Mahal kasi ang pamasahe sa eroplano at iyong mga dokumento pang kakailanganin... Kapag umuwi ako, malulubog ako sa utang at di rin ako sigurado kung may babalikan pa akong trabaho..." 

"Naiintindihan naman ng amo ko ang pakiramdam ko kaya hindi ako pinatrabaho ng isang linggo dahil di ako makapagconcentrate ..." Salaysay niya habang namumugto ang mga mata dahil halatang pinipigilan ang pag-iyak.

Hindi tumagal ang usapan namin dahil kailangan niya pang bumalik sa kusina. At habang inuubos namin ang pagkain, nahuhuli namin ang waiter na titig na titig sa anak ko na nakaupo sa high chair. Naiiyak.

Kahit kami di rin mapigilan na madala sa emosyon niya. Hindi lamang dahil isa siyang OFW, kundi dahil pareho kaming mga magulang. Mahal ko ang sarili  ko noong binata pa ako. Ngunit sa ngayon, mas mahal ko ang anak ko kaysa sa sarili ko. Ang mawalay sa pamilya ay sobra nang pahirap. At sa kaso naman niya ay sobrang sakit. Isinilang ang una niyang anak at inilibing na hindi niya man lang nakarga at nayakap.

Salamat kabayan sa pagbahagi ng iyong buhay. Alam ko, kailangan mo iyan para gumaan ang iyong pakiramdam. Ang ipinakita mong katibayan ay nagsisilbing inspirasyon sa aming mag-asawa. Namatayan ka man ng anak ay isa ka pa ring dakilang ama. Hindi mo man sinasabi, alam ko, sinubukan mo siyang isalba. Marahil iyan ang dahilan mo kaya nandito ka ngayon sa Saudi.

Saludo ako sa iyo Kabayan!

Entry to Saudi without Visa for Newborn Infant

Is it possible for Filipino newborn infant to enter Saudi Arabia without visa?

Answer is Yes.

"Visa is on arrival for babies. He only needs passport". Ito ang sabi sa akin ng Government Relation officer ng kumpanyang pinapasukan ko. Gusto ko sanang iextend ang reentry visa ang noo'y buntis ko pang misis. Sa Pinas kasi siya manganganak. Naging kampante naman ako sa pag-uusap naming iyon.

Nakaplano na ang susunod naming gagawin paglabas ng baby para makabalik si misis sa kaharian na di pa maexpire ang 6 months exit-reentry visa niya. Three months before due date ay nagbiyahe na si Misis pauwi sa Pinas ayon na rin sa bilin ng doktor. Ibig sabihin, mayroon lamang kaming tatlong buwan para asikasuhin ang mga dokumentong kailangan ni baby para maisama siya pabalik.

DOCUMENTS. Pagkapanganak kay baby, iniregister na kaagad siya sa munisipyo at humiling ng endorsement letter mula sa Municipal Local Civil Registrar para maiforward kaagad sa National Statistics Office ang kanyang local birth certificate. (Tatlo hanggang apat na buwan ang proseso nito kapag walang endorsement). Ang letter at LCR birth certificate ay ipinadala sa Regional NSO through LBC.

Pagkatapos ng dalawang linggo, pilit na ibiniyahe si baby sa Department of Foreign Affairs para mag-apply ng passport. At noong time na iyon nalaman namin na ready na rin pala sa system ng NSO ang birth certificate ni baby. Dahil infant pa ay di na kailangan ng priority number at nakakuha kaagad kami ng kopya ng birth certificate mula sa NSO.

Sa loob ng isang araw ay natapos ang mga kailangang dokumento at nakapag-apply ng passport si baby sa DFA. 12 working days and rush releasing ng passport ayon sa DFA at dahil may mga holidays ay halos mag-iisang buwan na bago natanggap ang passport.

Habang naghihintay ng passport, naiprocess rin namin ang pag-authenticate (red ribbon) ng kanyang birth certificate na lalo pang napadali dahil sa www.authenticationexpress.com. Isang email lang at within a week ay matatanggap na ang authenticated birth certificate. Ganun din ang paglagay ng saudi stamp ng embassy na makukuha within 3 days sa tulong ng dati kong agency.

 Courtesy of dfaredribbon.blogspot.com

Sa loob ng dalawang buwan ay nakahanda na si baby. May passport na ito. May authenticated birth certificate pa. Hawak na rin namin ang kanyang flight ticket paalis ng Pilipinas.

AIRPORT. "Hindi allowed yan Sir. Hindi talaga pwede yan! Di puwedeng magbiyahe ng walang visa kahit baby!". Kailangan pang makipagtalo sa visa checker ng NAIA airport. Ayaw kaming icheck-in ng airline. First time ba nila sa Pilipinas na magkaroon ng ganitong kaso? "Sir, Maam, yung nagrerelease po ng visa namin sa Saudi ang nagsabi na di na kailangan ng visa ni baby dahil resident card holder kami".

Naging busy ang check-in counter ng airline. May libro silang binubuklat. May mga taong tinawagan. Malamang pati immigration sa Saudi ay nakausap din nila. Nahold kami ng dalawang oras. At sa katagalan, nakacheck-in din kami at wala man lang ni isang tanong at tinatakan ang passport ni baby nang dumaan kami ng Philippine Immigration.

Pagdating namin sa Saudi immigration, may kaunting interview sa amin at binigyan ng entry stamp at visa on arrival ang passport ni baby. Wala nang ibang dokumentong hiningi. Paglilinaw ng Saudi immigration officer, "Three months old and below are consider as newborn. They are allowed to enter without visa as long as their parents are iqama holder. "

Trabahong Part Time

Marami akong nakasalamuha na mga pinoy Part Timers dito sa Saudi. Sila iyong mga kababayan na may ibang pinagkakakitaan maliban sa trabaho kung saan sila nahire.

Para sa akin, wala namang masama sa ginagawa nila. Ang pag-asenso na hinahangad ng isang OFW ay tama lamang na sinasabayan ng sipag at tiyaga. Para sa kanila, sayang ang mga nalalabing oras ng isang araw na walang kikitain.

"Sayang ang oras. Sayang ang pagkakataon. Pera din yan!"

Isang halimbawa ang isang kababayan na dahil sa pagluto ng masarap na pansit bilang sideline ay nagresign sa pagiging secretary at nagtayo ng isang Pinoy restaurant sa tulong ng Arabo. Sa kalaunan ay lumakas ang negosyo at nagkaroon pa ng isang branch at isang panaderya. Maraming Pinoy ang nabigyan niya ng trabaho. Ang tagumpay niya ang nagpatikim sa amin ng mainit at malinamnam na pandesal na mabibilhan habang nagtratrabaho sa kaharian. Isa siyang inspirasyon na dapat talagang tularan.

Kadalasang may mga Part Timers ay ang mga Pinoy restaurants. Kung hindi waiters, ay makikitang nasa kusina. Malaking tulong ang mga part timers dahil kaunti lang naman talaga ang mga original na empleyado ng isang restaurant.

Meron ding nasa barber shops at saloons. Kung magaling lang din sana akong manggupit, e baka gawin ko rin ito. Kulang na lang ay bigyan ng transaction number dahil sa marami ang kliyente dito. Mahaba ang pila dahil napakarami ang mga kababayang may long hair, may puting buhok, at maduming kuko. Isang larawan na talagang napakasipag ng mga pinoy dito sa Saudi. Naging last priority na nila ang mag-ayos ng sarili.

Sa mga dependents naman ng mga OFW na nandito sa Saudi, sa kabila ng "Not allowed to work" na nakatatak sa mga visa ay may ibang nagkakaroon ng trabaho lalo na iyong may propesyon ng pagtuturo o accounting. Sila ang kadalasang kinukuha sa mga eskuwelahan para magturo.

Marami pang ibang pagkakakitaan dito sa kaharian kapag ang hanap ay pera. Kung talagang masipag at maabilidad lang. Ang iba ay bilang construction workers, private drivers, sale clerks, at marami pang iba basta di lang mapili sa trabaho.

Subalit nag-iiba na ang kalagayan ng mga Part Timers sa ngayon. Sa sunod sunod na pagraid ng mga Saudi Police sa mga establisments para hulihin ang mga ilegal workers ay kasama na rin doon ang mga kababayan nating Part Timers. Taliwas kasi ito sa mahigpit na labor rules ng kaharian. Hindi masama ang maghanap ng dagdag kabuhayan subalit ang batas ay batas. Wala tayong ibang magawa kundi ang sumunod na lamang.
Mababasa ang karagdagang impormasyon sa Arab News.

Kahit legal tayong mga OFW sa Saudi, hindi natin maiwasan na magkamali. Malamang dahil sa ating kakulangan sa kaalaman sa mga patakaran lalong lalo na sa batas ng kaharian. Ganunpaman, ang desisyon ay nasa atin pa ring sariling kamay.
_________________________________

Common Violations and Penalties by us ( for our informations)

#5. Practice of work by the dependent such as wives and children - SAR1,000 for first offense, SAR2,000 for second offense, SAR3,000 for third offense and the issue will be referred to Minister of Interior for termination of Iqama and deportation.

#7. Employing an expatriate with a visitor's visa - deportation if the visa is still valid. And if the employer is an expat resident (valid iqama holder), he should fined and considers himself for deportation.

#14. Sheltering the over stayer after performing Hajj assisting him to stay illegally in the country - if the violator is an expat resident, the fines is SAR10,000 or one month imprisonment and subject for termination of iqama and deportation.

#21. Expat resident working for another employer or for his own account - termination of iqama and deportation.

#28. Expat working for an employer other than the one recruited him - deportation and banned to return in the kingdom for two years.
______________________________

Paninirahan sa Saudi: Pamilyang OFW, nagtitipid

Mga bagay na pinaghahandaan ng isang OFW kapag kumpirmado na ang pagpunta dito sa Saudi ng pamilya. Mga gawain ng ating mga kababayan na masasabi kong praktikal at sukdulan sa katipiran. Laging mas matimbang ang salitang MAAYOS at MURA kaysa MAGARA at MAMAHALIN. Mahalaga ang bawat denomination ng pera. Ang sabi nga nila, ang Saudi Arabia ang pinakamahirap na bansa para sa mga mangagawa tulad ng OFW kaya isinantabi muna ang mga bagay na di naman karapat-dapat gastusan.

"Ang paninirahan sa Saudi ay di naman pangmatagalan bakit ka pa gagastos ng malaki?"

Saudi Family Flats

House Rental.
Hindi pwedeng makikituloy sa bachelor flat ang isang pamilya. Kailangan nang maghanap ng isang family flat. Mapapansin na ang ang isang family flat ay mas mura kapag ikinumpara sa bachelor dahil mag-isa nang bubunuin ang bayaran. Ganunpaman, uso pa rin dito ang "flat sharing", kung saan dalawang pamilya ang nakatira sa isang flat. Ito ay para mahati at di mabigat sa isang OFW ang pagbayad ng yearly house rental.
May house rental agreement ang mga real estate dito na nakakontrata para sa buong isang taon. Kailangang malinaw sa bawat partido ang mga rules and regulations. Kung kailan ang:
bayaran....monthly, quarterly o di kaya full ba?
magkano... kabuuan.... downpayment..
tubig at kuryente.. kasama na ba sa rental price?

Marami pa ang mga katanungan kapag personal nang kausap ang real estate.

TIPS: Kapag second user ka ng isang family flat, siguraduhin lang na nailipat sa iyong pangalan ang rental agreement kung sakaling aalis o mag-exit ang original user. Ito ay para maiwasan ang problema kapag may pangyayaring di inaasahan sa inyong building dahil legal ang iyong pagtira.

Internet Connection
Madaling mabored ang pamilya kapag walang internet. Ito lang ang nagpapalipas ng kanilang oras dahil limitado ang kanilang paglabas. Tanging STC lang ang internet provider na laging napupuntahan dahil may kasamang landline. Medyo madali lang ang pag-apply, iyon nga lang maghintay pa ng ilang araw kung kailan nila gawin ang installation. Kung on time ang pagfollow up, malamang makukuha ito ng isang araw.
Meron din namang prepaid internet modem na inooffer ang ibang communication provider bilang ibang option. Iyon nga lang limitado ang internet surfing base sa load na inikarga.

TIPS: May iba ring family flat na pumapayag ng internet sharing. Hati sa monthly subscription fee. Mas maraming user, maraming maghahati, mas maliit ang babayaran.

Cable Subscription
 May TFC at Orbit (Pinoy TV). Pumili ka na lang sa dalawa. Kanya-kanya naman kasi tayo nang hilig kapag palabas na sa telebisyon. Kung kaya naman ng budget, pinagsasabay na ang dalawang cable subscriber. Hindi kasi nababayaran ang kaligayan kapag mga paborito mong artista at pangyayari sa Pinas ang nakikita mo sa telebisyon.

TIPS: Minsan may promo lalo na kapag advance kang magbayad ng 2 to 6 months.

Appliances
Hindi praktical ang bumili ng bago at mamahaling muwebles o appliances dito sa Saudi. Meron namang mga second hand na mga gamit tulad ng  sala set, dining set, computer set, at bedroom set. Ang kakayahang pumili ng mga kasangkapan na maganda at maayos kahit luma na ang abilidad na ipinagmamalaki ng isang Pinoy. .

Family Auto
Aasahan na dapat meron sariling sasakyan ang mga pamilyado. Mahirap ang transportation dahil limitado ang mga public vehicles. Mura lang naman ang gasolina kaya medyo marami na ring Pinoy ang nahihikayat na magmaneho. Sa dami ng Car rentals at CAR Show Rooms, maraming pagpipilian. Subalit pinipili pa rin ng mga Pinoy ang second hand na mga kotse. Mas mura!
Ganunpaman, marami pa rin sa ating mga kababayang pamilyado ang piniling maglakad. Libre na, nakaiwas pa sa obligasyon ng masalimuot na traffic rules at violations ng lugar.

Apat na Mahahalagang Bagay

May mga aasikasuhing importanteng bagay pagdating dito sa Saudi kung kasama ang pamilya sa unang pagkakataon.

Abaya

KASUOTAN. Ang babaeng expat dito sa Saudi ay di naman nirequire na magsuot ng abaya. Ngunit bilang paggalang sa tradisyon at konserbatibong kinaugalian ng mga lokal dito, kailangan magsuot ng abaya ang isang babae kapag lumabas. Abaya ang tawag sa kulay itim at maluwag na damit na isinusuot ng mga babae na nagtatago ng hubog ng kanilang katawan. Hindi pwede ang abayang "body fit". 
Ang niqab naman o yong pangtakip sa mukha ay di na kailangan ngunit may mga nakausap akong ibang Pinay na nagsusuot din. Akala ko Saudi pero nagsasalita ng "Kabayan". 

HEALTH INSURANCE. Napakamahal ng ospital bill dito kapag walang medical insurance kaya ito ang dapat unahing kunin. Kapag ang isang OFW ay family status, kasama na rin ang pamilya bilang beneficiaries nito. Kailangan lang ipadagdag ang family beneficiaries sa Heath Insurance Company ng kumpanya para mabigyan ng personalized medical cards. Hihilingin nila ang passport copies at passport pages na may entry visa para maidagdag ang miyembro ng pamilya. Isang araw lang ay ibibigay na nila ang cards.

MEDICAL TEST. Sa mga pamilyang "permanent visa" ang inaplayan, kailangan kumuha ng hospital referral slip mula sa Human Resource department o sa Company Clinic ng kumpanya. Sila ang pipili ng ospital para sa pangalawang medikal exam. Kakailanganin ng ospital ang referral slip, passport copies at passport pages na may entry visa. Ang medikal test sa kaharian ay requirement para sa pagkuha ng community card o iqama.
Ang resulta ay ihahatid ng hospital representative sa kumpanya pagkatapos ng limang araw.
Para naman sa pamilyang nasa "tourist visa", di na kailangan ang medikal.

IQAMA. Kakailanganin ang mga passports ng pamilya, application forms, 10 pirasong iqama sized pictures, at medical exam results. Ang application form ay nakasulat sa Arabic kaya di maintindihan. Ganunpaman, ang Government Relation department ng kumpanya ang magsusulat ng mga kakailanganing impormasyon. Pirma lang at passport numbers ang hinihiling nilang punan.
Ang proseso ng iqama ay aabutin ng dalawang linggo hanggang isang buwan.

Pamilya Papuntang Saudi

Nabanggit ko na sa blog na ito (Family Visa sa Saudi) ang mga kakailanganing hakbang at dokumento sa pagdala ng pamilya sa Saudi. Kailangan din ang tiyaga, panahon, at pera dahil talagang may katagalan ang pagproproseso.
Ang medikal na kailanganing gawin sa Manila. Mayroon din namang mga accredited clinics sa Davao at Cebu kaso mas mabilis ang proseso kapag nasa Maynila. Dagdag pa dito na kapag may problema sa mga resulta ay madaling mapupuntahan ng tauhan ng agency. Ang resulta ng medikal ay ipapasa ng clinic sa agency pagkatapos ng tatlong araw. Samantalang ang proseso ng visa  ay tatlong araw din kung walang problema sa system. Kadalasan nakukuha ang passport with visa pagkatapos ng isang linggo.

Journal on June 8, 2012
NAIA 1, Manila, Philippines

Kung dati tumutulo ang luha tuwing aalis ng bansa, iba na ngayon. Kasama ko si Misis kaya parang gagala lang kami sa karatig bayan. Emotionally magaan sa pakiramdam ngunit physically bumigat. Kung dati, isang trolley lang hinhila ko, ngayon may dagdag na. Hindi lang isa, kundi dalawang bag.
Dumating kami sa Terminal 1 at dumiretso na kaagad kami sa OFW Lounge para sa OEC. Ilang minuto lumabas ulit at naghanap ng push cart dahil di ito pwedeng ipasok sa loob. Nagbayad ng travel tax na P500 pesos bago pumila sa linya ng Etihad Airways papuntang Abu Dhabi. Hiningi ng kopya ang opisyal ng authenticated marriage certificate, passport ni Misis, at OEC ko.
Maayos ang check-in dahil maaga at di pa mahaba ang pila noong dumating kami. Pagkatapos makuha ang boarding pass, tumuloy tuloy na kami. Ako sa mahabang pila na OFW lane at ang asawa ay nagbayad ng terminal tax na 550 pesos. Mga ilang minuto din siyang naghintay at dumiretso na kami sa Immigration. Nagbiro pa ang opisyal. "Misis, pagdating niyo sa Saudi ay wala kayong gagawin kundi magpahinga at magshopping. Huwag na huwag mong ipaglaba o ipagluto si Mister".Nakasulat kasi sa visa ni Misis na "NOT PERMITTED TO WORK". Natawa na lang kami.
Dumating na rin ang oras ng flight namin. "Ready ka na? Wala nang atrasan ito," ang lagi kong sabi. Umalis kami ng Manila ng alas siyete ng gabi at ilang oras ding nasa alapaap bago lumapag sa Abu Dhabi para magpalit ng eroplano papuntang Saudi.
Pagkalipas ng dalawang oras sa UAE, flight na ulit namin papuntang Saudi. Medyo pagod na dahil di ako masyadong nakatulog. Lumapag sa Damman pagkatapos ng isang oras. Binilisan namin ang hakbang para mauna sa pila sa immigration dahil alam ko na kung gaano kabagal ang stamping dito. Pumila kami sa "FROM VACATION EXPAT" ngunit lumipat kami sa ibang linya. Napansin ko kasi na walang camera at machine for finger printing para sa mga bagong dating.
Dumating kami ng 2:30am, ikalabing isa kami. Alas kuwatro, panglima na kami sa pila. Anim pa lang ang nakatapos sa pila namin."Ganito talaga dito". Ganito talaga ang eksena, ang opisyal nagtetext, tapos magkwekwentuhan, aalis at may kakausapin at ilang minuto bago makabalik. Ganupaman, maswerte pa rin kami dahil kahit paano umuusad ang pila, di katulad doon sa iba na wala pang bawas. Sa taas ng oras na hinintay, nakasuot na ng abaya si Misis para diretso na kami palabas. Natapos kami at nakalabas ng airport ng alas singko. Maliwanag at may araw na!