Pag-iipon para sa Dependent Levy Fee

Ang pagdadala ng pamilya sa Saudi Arabia ay isa sa mga benipisyo na tinatamasa ng halos karamihan ng mga expat na manggagawa katulad naming mga OFW. Kahit sobrang pagod sa trabaho, masaya ang pakiramdam ng may pamilyang naghihintay sa bawat pag-uwi. Wala na ang dating sobrang pag-iisip at pag-aalala. At higit sa lahat, nasubaybayan ang paglaki at paghubog ng ugali ng anak.

Noong unang araw ng buwan ng Hulyo, sinimulan na ng gobyerno ng Saudi Arabia ang paniningil ng "expat dependent levy fee". Ito ay ang pagbabayad ng SAR1,200 kada taon sa bawat miyembro ng pamilya na kasama ng isang expat na nagtatrabaho sa kaharian. Magiging doble ang halaga na ito sa susunod na taon hanggang sa aabutin ng SAR4,800 sa taong 2020. Ang isang expat ay hindi makakakuha ng exit-reentry visa o makakapagrenew ng iqama kapag hindi nabayaran ang buong halaga.

Ang bayaring ito ang naging kuwentuhan ng lahat ng may pamilyang expat na nakakausap ko. Marami sa kanila, naisipan nang pauwiin ang pamilya sa kani-kanilang mga bansa lalo na iyong may maraming anak at magulang na kasama. Napakalaki ng halaga lalo na at isang bagsakan lang ang bayad.

Sa kasalukuyan, kaya ko pang bayaran ang levy fees hanggang sa susunod na taon o hanggang sa hindi na mairenew ng kumpanya ang aking kontrata. Sabay-sabay na kami sa pag-uwi kapag darating ang panahon na iyon. At dahil sa nakapagrenew na ako ng iqama bago naimplementa ang bagong bayarin, may pagkakataon pa ako na mag-ipon ng 200 riyals kada sahod. Dodublehin ko ang halaga na ito sa susunod na taon. Sa ganitong paraan ay makakabayad ako ng levy fees na may laman pa rin ang bulsa at hindi apektado ang ibang pangangailangan.

Pag-iipon gamit ang pinaglumaang Qatar Airways travel wallet.

Malalaman ang halagang babayaran na dependent levy fee sa mismong bangko. Halimbawa, ang bangko ay SABB at kasama ko sa kaharian ang aking asawa at isang anak.

➩Open Online Banking (SABB)
➩Click SADAD
➩Click Government Payments
➩MOI Service: Alien control
➩Transaction Type: Payment
➩Service Type: Associate Fees for all Registered Associates on the Head of Household Iqama
➩Iqama ID: ********** (Iqama number ng OFW)
➩Fees Duration End Date: Date , Month, and Year (Hijri date - maiging icheck ang online MOI Absher Service para sa actual validity ng iqama))
➩Request

Passport Renewal in Riyadh Embassy

Ang pasaporte ay isa sa pinakamahalagang dokumento na meron tayong mga nagtatrabaho sa ibang bansa. Kaya dapat alam natin kung hanggang kailan na lamang ito.

Para sa akin, mainam gawin ang renewal ng passport, isang taon bago ito maexpire. Ito ay para maprotektahan ang sarili sa perwisyo kung ito ay magkaproblema. Ang pasaporte ay maaring magamit at least 6 months validity ayon sa ating mga nababasa. Pero huwag tayong paloloko! Ang ibang mga bansa, ayaw magbigay ng visa kahit anim na buwan pa ang itatagal ng iyong passport.

Kamakailan lang ay pumunta ako sa embahada ng Pilipinas sa Riyadh para iparenew ang passport. Simple lang ang mga kailangan at mabilis ang proseso.  Heto ang mga pinagdaanan ko.

Philippine Embassy Building in Riyadh. (mula sa google)

1. Kumuha ng Appointment sa website.

Katulad sa Pinas, pinagdaanan ko ang Online Appointment System kung saan pipili ng araw at oras nang magiging transaksyon sa embahada. Ito ay para mapabilis ang transaksyon at maiwasan ang mahabang paghihintay ng aplikante.

Limang minutong transaksyon lang ang kada appointment. Kaso, ang schedule of appointment na pagpipilian ay mga dalawa hanggang tatlong buwan pa dahil wala nang slot. Ganyan kadami ang nagpaparenew ng pasaporte sa Riyadh. Masyadong matagal. (Sana, sampung taon ang validity ng ating passport!) Mahirap mamili ng appointment dahil itataon pa ang araw kung saan wala  akong pasok.

2. Preparasyon.

Dahil may sapat na oras pa para paghandaan ang pagpunta sa Philippine Embassy sa Riyadh, ito ang mga naging preparasyon ko.

Tiket sa eroplano papuntang Riyadh. Mas maagang magbook, mas mura.

Naiprint ang E-passport Application Form na madodownload sa kanilang website. Pinunan ito at hindi iniwanang blangko. Nilagyan ng N/A (not applicable) ang mga detalyeng hindi ko masagutan.

Naiphoto copy (Xerox) ang Passport (iyong pahina na may data). Ginawang tatlo para kapag may problema ay may dalawa pang sobra.

Hiniram ko muna ang Original Passport ko sa kumpanya na nagtatago ng aking pasaporte dalawang araw bago ang biyahe ko sa embahada.

At ang kopya ng appointment letter. Naiprint ang reply sa email ng embahada. Ito ang magsisilbing katibayan na may transaksyon ako sa araw na iyon.

3. Embahada sa Riyadh

Pumunta sa embassy sa araw ng appointment date, 30 minutos bago ang appointment.
Ipinakita ang kopya ng appointment letter at pumirma sa logbook na meron ang staff sa gate. Nakita ko ang pangalan ko doon, nagpapahiwatig na inaasahan ang pagdating ko. Binigyan ako ng visitor's ID na may nakasulat na "RENEWAL" na may numero at pumasok na sa loob ng embahada.

Sa kasalukuyan, isinasagawa ang Absentee's Voter's Registration (AVR) sa lahat ng OFW na magpaparenew ng passport. (Di ko ito alam!)  Kinuha ang photocopy ng passport ko na para sana ay sa passport renewal. Ilang minuto din ang itatagal dito dahil wala naman itong appointment at ang lahat na may transaksyon sa pasaporte ay nakapila. May registration form na ibibigay na kailangang punan.

Pagkatapos ng registration, ay pumila ulit sa Passport Processing. Kahit may appointment na ay "first come, first serve" pa rin ito kapag nasa loob na ng gusali. Kailangan din dito ang photocopy ng passport at ibinigay ko sa kanila ang extra copy na meron ako. Meron naman silang xerox machine kung sakaling iisang kopya lang ang nadala.

Saglit lang ang proseso. Masyadong mahaba ang limang minuto kapag walang problema at kumpleto ang mga dokumentong isusumite sa kanila. Binigyan ako ng resibo para sa transaksyon at pumunta na sa Cashier para bayaran ang passport renewal fee sa halagang 240 riyals.

Paalala: Dapat nandoon ka na isang oras bago ang iyong appointment. Sa kaso ko, dumating ako 30 minutos bago ang appointment schedule ko ngunit natagalan pa ako ng halos 20 minutos dahil sa isinasagawang Absentee's Voter Registration.


4. Pagkuha ng Passport

Laging binibisita ang kanilang website. Nagbabasakaling for release na ang passport.  Mga 30 to 45 araw ang sinasabing "releasing day".

Bumalik sa embassy para personal na makolekta ang passport. Dinala ang lumang pasaporte at ang resibo.

Maari din itong ipakuha sa mga embassy service agent na malapit sa lugar kung saan tayo nakadestino katulad ng Al-FIFA (for government and embassy services) o di kaya sa isang kakilala na pupunta ng embahada. Kakailanganin lamang na mayroong Letter of Authorization ang tao na kukuha ng pasaporte.

Biktimang Protektado

"Domestic Helper na minaltrato at Pinoy na ginahasa". 

Hindi ito bago. Unang dating ko pa lang sa Saudi ay mayroon ng ganyang mga kaso. At dahil sa malakas ang social media sa ngayon ay lalo pa itong napag-uusapan.Sana lang, ito ay mabigyan ng solusyon ng gobyerno at huwag nang maulit pa.

Al-Dawaah Guidance Center - dito kadalasang pumupunta ang mga expat na may mga problema. Sila ang pansamantalang nagpoprotekta at nagdadala sa mga biktima sa kani-kanilang embassy.

Ang mga pangyayari ay nag-iiwan ng mga leksyon. Sanay maging alisto at mapagmatyag tayo katulad ng Matanglawin ni Kuya Kim. Ito'y para maiwasan na maging biktima o ang susunod na target ng masasamang tao.

1. Laging dalhin ang iqama kahit saan magpunta (kahit magtapon lang ng basura sa labasan). Nagkakaroon ng dahilan ang isang pulis na manghuli lalo na kung walang maipakitang iqama. Ayos lang ito kung totoong pulis ang makahuli. Ang bansang ito ay hindi perpekto. Marami ring masasamang loob dito.

2. Huwag magpakita ng motibo para paghinalaang bading. Sa kilos, pananalita at pananamit.

3. Iwasan ang agaw-pansin looks. Ang pagiging modelo, fashionista o pagsuot ng matitingkad na kulay ng damit ay hindi angkop sa lugar na ito. Masyado kasi itong pansinin lalo na't majority ng kulay dito ay puti at dark colored na damit.

4. Lumabas ng magkagrupo lalo na kung hindi mo naman kabisado ang lugar. Iwasan ang gumala nang nag-iisa lalo na sa gabi. At kapag lumabas laging panatilihin na may load ang celphone para may matawagan sa tuwing may problema.

5. Magpatubo ng balbas o kahit ilang piraso lang ng buhok sa mukha. Ilang henerasyon na ang pinoy dito sa Saudi at lahat na nanggaling dito ay ito ang ipinapayo.

6. Makipagkaibigan kahit sa isang lokal lang. Sa oras ng pangangailangan at kapag siya ay iyong tinawagan, siguradong matutulungan ka.

7. Magbasa ng mga libro tungkol sa Islam. Nagagamit ang mga natutunan mga bagay kapag naiisahan ka. Kapag alam mong nasa tama ka, banggittin ang "Haram" o bawal iyan sabi ni Allah.

8. At higit sa lahat, sumunod po tayo sa patakaran at batas ng Saudi. Huwag nang ipilit ang bawal (please lang..) Hanap natin ay trabaho para makatulong sa pamilya at sa bansa kaya huwag tayong gumawa ng isang bagay na ikakasira ng sarili at ng mga kababayan natin.

Sa loob ng mahigit limang taon ko sa Saudi, ilang beses na rin akong nahipuan sa puwetan. Ilang beses na rin akong tinawag para sumakay sa kotse. Di ko alam kung ano ang gusto. Naranasan ko ring dinuro-duro ng isang lokal at muntik ko nang mabali yong hintuturo niya. Minsan ang sarap manapak, kaso ang pikon sa lugar na ito ay talo! Ganunpaman, masasabi kong mas ligtas pa ring tumira sa Saudi kung ikumpara sa Pilipinas. Kakaunti lang kasi ang naitalang krimen at respetado ang pamilya dito.

Ang sinapit ng ating mga kababayan ay kagagawan ng iilang masasamang loob na mga lokal at ng ibang mga dayuhan dito kaya huwag nating lahatin ang sitwasyon. May masamang tao talaga kahit saang lugar ka mapadpad.

Sana makuha ng ating mga kababayan ang hustisya sa kanilang mga sinapit.

Mga Hakbang para Maiwasan si MERS-CoV

Minsan nakakapagtaka. Sa ganitong panahon, ng makabagong teknolohiya, nadidiskubre pa ang mga ganitong klase ng sakit na dapat ay immune na tayo. Kung kailan may nakaimbento na ng gamot para lunasan ang isang malubhang karamdaman, e heto na naman. May bago na namang sakit na bigla na lang lumitaw. Kumbaga, para lang siyang kabute na biglang sumulpot at hinahanap pa ngayon ang kanyang orihinal na pinagmulan.

Brochure from www.moh.gov.sa

Si Middle East Respiratory Syndrome - Corona Virus ( MERS-CoV) ang pangunahing pinaglalaanan ng pansin ng Health Ministry dito sa Saudi Arabia sa ngayon. Mula sa aming company clinic, newspapers, at maging ang embahada ng Pilipinas ay nagpakalat ng mga preventive guidelines para iwasan ang kriminal na ito na pumatay na ng ilang tao.

At bilang isang indibidwal na nagtatrabaho sa bansang ito, ilalatag ko rin ang aking sariling prevention kit lalo pa't di ko pa masyadong kilala itong si MERS-CoV. Mahirap na ang mahawaan lalo pa't kasama ko ang pamilya ko dito.

1. Iwasan muna ang paggala at lumabas lalo na tuwing biyernes kung kailan di-mahulugang karayom ang mga daan sa dami ng tao tuwing weekend. Dedma muna sa mga walang katapusang weekend sale! Baka kasi isa sa makakabanggaan ng siko ay si MERS-CoV.

2. Iwasan muna ang pagbisita sa mga ospital kung di naman kailangan. Ang mga biktima ng virus na ito ay kadalasang nagtatrabaho sa hospital. Dito kasi si mahiyaing MERS-CoV nakikilala kaya nagwawala at nanghahawa.

3. Sa mga OFW na nagtatrabaho sa sales, at  iyong kailangan sa trabaho na kausapin ang iba't ibang tao, ay maiging gumamit ng protected masks. Hindi lang ang virus ang maiwasan kundi kasama rin ang ibang masamang hangin.

4. Pataasin ang immunity booster. Kumain kaya ng gulay at prutas, at uminom ng maraming tubig.

5. Panatilihin ang kaayusan ng personal hygiene. Nasa sarili na iyon kung paano tayo maglinis. May ibang tao kasi na sakitin kapag sobrang malinis sa katawan.

6. Iwasan ang mga kaklase ni MERS-CoV na sina sipon, ubo, at lagnat. Pinigang katas ng lemon at luya na pinakuluan sa tubig ang mainam na panlaban sa kanila. Kapag nararamdaman na paparating pa lang sila, unahan na kaagad ng isang baso ng lemon/ginger drink.

7. Ayon sa Ministry of Health, iwasan muna ang pakikipag-eye ball sa mga camels. Sa kanilang pagsusuri, ang virus raw ay nabubuhay sa respiratory ng camel (Alriyadh News). Kaya kung maari ay iwasan muna pansamantala ang karne at gatas ng camel hanggat hindi pa kumpirmado ang kanilang ginagawang pag-aaral. "Uncooked camel meat and raw camel milk are potentially harmful and could harbour the virus".

Ang bawat sakit ay may siguradong lunas. Sigurado ang mundo ay makakaraos mula sa pagsubok na ito.

Ang Tawag sa mga Pinoy

"Sadik" ang tawag ng mga lokal sa mga expat na kausap.

"Filibini" ang tawag ng mga lokal sa mga pinoy.

"Pare" ang tawag sa mga pinoy ng mga business minded na mga lokal at expat tulad ng mga taxi driver at tindero.

"Suki" ang tawag nila sa pinoy na kustomer kahit di naman bumibili.

"Kabayan" ang tawag ng pinoy sa kapwa pinoy na hindi kakilala at nakasalubong sa daan.

"Brother" ang tawag sa pinoy ng isang babae na hindi pinay.

"Kuya" ang tawag sa pinoy ng isang pinay kahit minsan mas matanda pa ang babae.

"Kuya, may I have your insurance card?", tawag sa akin ng Saudi receptionist sa isang dental clinic nang bumisita ako. Ayos lang, mukhang mas bata naman sa akin ang kausap kong nakatago sa "niqab" at mata lang ang nakikita.

"Open your mouth kuya", sabi sa akin ng Sudanese dentist. Halata namang mas matanda pa kaysa sa akin. Ganunpaman, masaya ako hindi lang dahil tinawag niya ako sa wikang hindi niya kabisado. Inayos at binalik niya ang mga ngiti ko.

Ito ang ilan sa mga salitang itinuturo at nakukuha ng mga ibang lahi sa mga katrabaho nilang mga Pinoy. 

Driving in Saudi: Yes or No

If you're a woman working in Saudi Arabia, this post is not for you. Women are not allowed to drive cars in this country.

However guy expatriates, who are not driver in profession but having a family iqama like me have the benefit of owning a car. But driving in Saudi is the most critical decision that I would possibly make. So I'm writing this post in english, so comments and suggestions from other nationalities working in the kingdom will be freely recognized .

Yes to Driving!
There are so many advantages why an expatriate must drive a car here in Saudi Arabia.

1. Saudi Arabia has the cheapest petrol. The premium diesel fueling a car is only 0.45 riyals per liter or around six pesos in Philippines. Just imagine how many kilometers a car could run at 15 riyals full tank. Maybe more than a week. The whole world fuel prices are increasing but Saudi Arabia and other Gulf countries kept their fuel prices low.

2. Having the cheapest petrol, Saudi Arabia also has the cheapest car sale and car rental. Without a down payment and monthly installment plan for as low as 600 riyals, you can have your brand new car. Or you can rent a car for 90-100 riyals for 24 hours.

3. Public transportation is not available in some cities. So driving an own car is necessary. However, if you have contacts to legitimate taxis (only few), then this will not be a problem.

4. The country has good and excellent widened highways. The well managed roads are mostly four to six lanes, one way route.

5. Well, the country has the best technology in terms of managing and controlling traffic. They recently introduced the system (called SAHER) for generating charges & fines and inquiries purposes. Once captured by their camera, immediately they will send SMS on violator's registered mobile. The violator can settle his penalties at home at his convenience. One must be registered in www.moi.gov.sa to have a complete access.

No to Driving!
Saudi Arabia has no good record in term of driving.

1. The highest accident rates brought by driving was recorded here in Saudi Arabia. I witnessed some of them and Mr. Google knows it! The high standard highways gave not only comfort but made the driver unnoticed that he exceeded the car's speed limit.

2. Fuel is low but violation fines are extremely high. There are traffic cameras situated on highways and only veteran drivers know well the location. Exceeding speed limit captured by a camera costs 300 riyals. How much it would be if you caught by other cameras in same highway? There are more expensive fines than this.

3. There are problems that might be encountered along the road. And waiting for a "Good Samaritan", is not common in here. I must handle the troubleshooting first before calling help from known friends.

4. Driving here would exposed me to Saudi strict law. Accident is uncontrollable and everyone knew that the punishment for death is only death.

5. Nowadays, there are so many expatriates in Saudi due to industrial expansions. As benefit competition between companies, some provided cars to their employees. Salaries also adjusted in such a way that an ordinary employee could avail luxuries. Parking spaces in the cities are also in competition. What is then the used of having a car if it was parked very far from the door step?

6.  In between traffic trouble, traffic officer will not speak nor understand english. So sometimes, explanations brought more troubles. I remembered a friend complaints because he was once caught on the road, "There are so many expat in Saudi, traffic police should know international language.". He was then replied by a guy, "My friend, we're not in London or America.". A reminder that this is an Arabic speaking country.

Driving, I'm thinking of it!

OFW transaction flow sa NAIA

Nakailang beses na akong umuwi mula nang nagtrabaho ako dito sa Saudi. Halos kabisado ko na ang transaction flow ng isang OFW sa  NAIA-1. Subalit nitong huling bakasyon ko ay nakakapanibago. Sa kadahilanang umalis ako sakay ang Philippine Airlines na nasa Terminal 2.

Isang beses pa lang akong dumaan ng Terminal 2 para sa international flight. Kaya medyo nakalimutan ko na ang sistema at lokasyon ng mga counters dito.

Ito ang mga pinagdaanan o ang naging transaction flow ko sa dalawang pangunahing terminal ng bansa.

Sa TERMINAL 1 (NAIA 1). Halos lahat ng mga foreign airlines ay nandito.

NAIA-1 map guide from POEA

1. OEC Validation - Pagkarating ng NAIA-1, pumasok muna sa OFW lounge at dumiretso sa POEA Labor Assistance counter na nasa loob para ivalidate ang OEC. Kailangan isubmit ang OEC.
2. Airport Passenger Entrance. Dadaan ng security inspection ang pasahero at mga bagahe nito.
3. Visa Check up. May visa checker na nakaassign bago marating ang airline check-in counter. Kailangan lang ipakita ang itinerary, passport at visa.

Stamp sa flight itinerary pagkatapos nacheck ang visa.

4. Flight Check-in. Ideposit ang check-in luggage at para makakuha ng boarding pass. 

5. Travel Tax  Payment (para sa OFW na may kasamang dependent). Ito'y matatagpuan malapit sa  entrance door. Ipakita lamang ang OEC, flight itinerary at marriage certificate o birth certificate ng mga bata.

6. Terminal Fee/ OFW exemption counter. Magkalapit lang ang dalawang counter. Ang OFW ay pipila sa OFW counter para maging exempted sa terminal fee. At ang dependent ay pipila sa terminal fee counter at magbayad ng kaukulang fees.

OFW dependent's  boarding pass stapled with terminal fee receipt.

7. Immigration. Bawal ang gumamit ng cellphone habang ginagawa ang inspection. 

8. Pre-departure Area. Dadaan muna ng final security inspection.

Sa Terminal 2 (NAIA 2). Kapag ang eroplano ay Philippine Airlines.

NAIA-2 map guide from POEA

1. Visa Check up. Matatagpuan sa kaliwang bahagi bago pumasok ng NAIA-2 airport building. Mayroon din sa loob na matatagpuan sa pinakadulong counter sa kaliwang bahagi ng terminal.
2. Airport Passenger Entrance

3. OEC validation. Pumunta sa POEA counter para magpavalidate ng OEC na nasa kaliwang bahagi ng terminal.

4. Flight Check in. 

5. Travel Tax Fee.  (para sa OFW na may kasamang dependent). Pumunta sa gitnang bahagi ng terminal. Dalhin ang mga kakailanganing dokumento at magbayad ng kaukulang travel tax.

6. Terminal fee/OFW exemption counter. Malayo ang pagitan ng dalawang counter. Ang terminal fee counter ay malapit sa POEA counter (OEC validation counter) sa kaliwang bahagi ng building. Samantalang ang OFW counter ay nasa gitnang bahagi malapit sa Travel Tax counter.

Stamped OFW's boarding pass exempted from terminal fee.

7. Immigration. Dalawa ang posibleng immigration inspection counter. Noong nakaraang dalawang taon, nasa bandang dulo ito sa kanang bahagi, ngunit nang umalis ako ay nasa kaliwang bahagi na ito ng terminal. Sa likod ng POEA counter.

8. Pre-departure Area. 

Kung paalis sa bansa bilang turista. Ito ang magiging flow ng transaction.

1. Airport Passenger Entrance
2.Travel Tax Payment

3. Flight Check-in

4. Terminal Fee Payment

5. Immigration

6. Pre-departure Area

Bukas-Sara tuwing Salah

Ang kuwartong inuupahan ay nasa 3rd floor ng isang buiding at walang elevator. At habang nagluluto ay napansin na may kulang na sangkap. Mauuwi lamang sa basura ang pagkaing nasa kaldero kapag wala ang sangkap na iyon. Saglit  na nagbihis at patakbong bumaba sa hagdanan. Ang misyon ay pumunta sa malapit na tindahan na ilang metro lang ang layo. Humahangos na narating ang tindahan. Ilang hakbang na lang sana nang lumabas ang tindero at madaling isinara ang pintuan. Sabay padlock sa pinto ang karatulang "Closed for Prayer".

Nakakainis.

Naiinis sa sarili dahil hindi namalayan ang oras ng SALAH (salat ayon sa wikipedia at salah ayon sa mga lokal dito sa Saudi.). Ito ang oras ng dasal ng mga Muslim na ginagawa limang beses sa isang araw. Ito ay nagtatagal ng 15 hanggang 30 minutos.

Namumukod tangi ang Saudi Arabia sa mga bansa na kailangang magsara ang mga tindahan, kainan, bangko, private at government offices, outpatients clinics o hospitals at halos lahat ng kumikitang kabuhayan tuwing oras ng salah. May mga religious pulis na nagmamatyag sa mga establisyamentong hindi tumutugon sa kanilang alituntunin. Maaring ipasara ang mga ito kapag nahuling hindi sumusunod.

1st Prayer: Fajr

Ang unang salah ang pampagising sa umaga. Ang pagtatapos nito ay ang pagbubukas ng mga bofia at mga maliliit na grocery stores. Ang unang liwanag sa kalangitan ang hudyat ng pasiunang dasal.

2nd Prayer: Dhuhr

Kapag naabot na ng araw ang rurok at nagsimula nang bumaba, ito na ang hudyat ng tanghaling salah. Ito ay uwian ng mga nagtatrabaho sa hospital. Hanggang tanghali lang at babalik ulit sa hapon ang kadalasang pasok nila. Sarado ulit ang mga tindahan pero saglit ding magbukas. Oras na kasi ng tanghalian. Kaya kadalasang nadidistorbo ang mga taong nagugutom, nakapila at kakain pa lang sa mga restaurants. Hindi na tumatanggap ng food order ang mga kahero kahit take out pa!

3rd Prayer: Asr

Sarado ulit ang mga tindahan. Napapansin kong mas mahaba ang oras ng panalangin sa hapon. Subalit, halos lahat ng tindahan ay nagbubukas pagkatapos. Ito ang oras na maraming nagsisipaglabasan dahil buhay na buhay ang mga paninda.

4th Prayer: Magrib

Sarado ulit at pinapatay ang ilaw ng ibang tindahan. Kaya kapag naabutan kang naghahapunan sa isang restaurant ay magdahan dahan sa paglunok at baka matinik ka kapag isda ang ulam. Kahit sa malaking department store ay ganito din ang eksena. Kapag nasa loob ka nung naabutan ng salah, ay saglit na maghanap ng maupuan at hintaying matapos dahil walang tindero na mag-aasikaso. Medyo madilim din kaya iwasan muna ang pamimili. Hindi ka puwedeng lumabas dahil sarado ang mga pintuan.

5th Prayer: Isha

Pagkatapos ng panghuling salah sa gabi, malaya na ang mga tindahan sa sitwasyong bukas- sarado. Kaya maraming namamalengke at nagshoshopping pagkatapos nito.

PAALALA: Paiba-iba ang mga timings ng salah. Depende kasi iyon sa araw o buwan na basehan nila ng oras.

Kahit amining matagal na sa kaharian, hindi maitatangging minsan nahuli  pa rin ako ng salah. Kahit may bibilhin pa sana ay kailangan nang pumunta sa counter dahil sinasarado na ang pintuan ng grocery store. Ang sana ay "Dine In" sa paboritong kainan ay naging "TAKE OUT" na lamang. Ang tumambay sa loob ng madilim na barber shop dahil hindi pa tapos ang haircut. At iyong gutom na gutom nang pumasok sa fast food restaurant, ngunit hindi makapag-order dahil ilang minuto na lang ay magsasara na.

Ganunpaman, respeto pa rin ang dapat na ipairal. Ang minuto na iyon ay BANAL para sa mga lokal ng kaharian.

Tatlong banyaga, Iisang Diwa

Kainan sa Saudi nang nakakamay. Kabsa rice at spareribs.

Lunch break sa isang trabaho, magkasabay na kumain sa isang hapag ang isang Indiyano, Malaysian at isang Pinoy. Hindi lamang sa pagkain naging abala ang tatlo. Isang kuwentuhan ang namuo, na nagtuturo ng iisang direksiyon. Ang karanasan nila ay mismong nararanasan at idinadaing din ng ilan sa ating mga OFW.

"It was the most healthiest conversation that we have so far!", sang-ayon ng tatlo.

Ano bang purpose mo kung bakit nasa Saudi ka nagtatrabaho? Alam naman natin na hindi ito panghabambuhay na trabaho. Darating talaga ang panahon na papauwiin tayo. At isa pa, ang sahod sa Saudi ay hindi ganoon kataas kung ikumpara mo sa ibang bansa.

Galante. Ang mga nagtatrabaho sa abroad ay malakas maglabas ng pera. Saan mo ba dinadala ang pera mo? Hindi pa ba sapat sa iyo na talsik ang pawis mo sa taas ng temperatura sa Saudi? Sa hirap ng trabaho at pamumuhay sa disyerto? Ayos lang ba sa iyo na ang pinaghirapan mo ay ipapainom mo sa mga kabarkada at kakilala mo? Ilulustay mo sa ibang tao, maliban sa pamilya mo? Para kanino ka ba nagtatrabaho? Para sa sarili mo o sa pamilya mo?

Maluho. Kahit alam natin ang pgkakaiba ng WANTS sa NEEDS, ay atin itong isinantabi. Ano nga ba ang dahilan kung bakit mamahalin ang cellphone mo? Bakit kailangan pang maglustay ng pera para sa bagong labas na I-phone o Galaxy. Bakit kailangan pang maging high tech sa gadget kung tawag lang naman o SMS ang kailangan? Kung internet ang rason, e ano ang gamit ng computer mo? Gayong halos lahat ng expat sa Saudi ay nakakabili ng laptop.

Bakit ka bibili ng kotse sa Pilipinas kung nandito ka naman nagtatrabaho? Kung halos isang buwan lang naman ang bakasyon mo. Kung bakit tag-iisa pa kayo ng sasakyan ng Misis mo. Kailangan mo ba talagang gamitin ang kotse kahit ang bumili lang sa malapit na tindahan?

Utang. Kapag galing ka sa abroad, ang daming lumalapit para mangutang. Minsan, ang uutangin niya ay pambili pala ng luho nila. Minsan, ang nangungutang ay mas maganda pa ang cell phone kaysa iyo. Minsan ang nangungutang, mas marami at magara pa ang sasakyan kaysa iyo. Minsan, ang nangungutang mas maganda pa ang bahay kaysa sa tinitirhan mo. Minsan, ang nangungutang humihithit pa ng sigarilyo habang nakikiusap sa iyo. Meron silang mga kagamitan ngunit ikaw ang may pera. Kaya sila galit dahil ayaw mong pautangin. May ipinatago ba silang pera sa iyo?

Kung ang pamilya ang mangutang ay ayos lang, kahit hindi pa nila bayaran. Pamilya mo sila e! Ngunit naitanong mo na ba? Kung sakaling wala ka ng pera, tutulungan ka rin ba ng pamilya mo?
_________________________________________________

Ang pag-uusap na iyon ay nagwakas sa isang conclusion. Maging masinop sa paggasta at Mag-ipon po tayo! Hindi lamang para sa ating pamilya kundi para na rin sa ating mga sarili.

Mga Di-dapat at Dapat Gawin ng OFW sa Saudi

Bilang tugon sa isang kahilingan, ginawan natin ng paraan para makuha ang mga listahan ng mga DAPAT at DI-DAPAT gawin ng isang OFW dito sa kaharian ng Saudi Arabia.

Ang bansang Saudi Arabia ay masasabing weird ng iilan. Ganunpaman, ang bansang ito ay may sariling kultura na kakaiba at bukod tangi. Halos 25% ang expat dito ayon sa World Fact book, ngunit nirerespeto pa rin ng karamihan ang konserbatibo at mahigpit nilang pamamalakad.

Ang mga nasa listahan ay iilan lamang sa napakaraming DO'S and DONT'S sa bansang ito. Ganunpaman, nabanggitt naman ang kadalasan at kalimitang nangyayari base na rin sa aking sariling karanasan.

Mga Di Dapat Gawin

Huwag kumain, uminom at manigarilyo sa pampublikong lugar sa mga oras na bawal tuwing ipinagdiriwang ang Ramadan. Kumain lamang sa loob ng kuwarto na hindi ka nakikita ng kasamahang Muslim. Ito ay bilang pagrespeto sa kanilang tradisyon at paniniwala.
Huwag magbigay o tumanggap ng anumang bagay na gamit ang iyong kaliwang kamay. Sa kadahilanang ang kaliwang kamay ay ginagamit sa paglilinis ng katawan kaya madumi. Laging gamitin ang kanang kamay sa lahat ng bagay.
Huwag umalis o gumala ng nag-iisa lalung lalo na sa gabi. Kung di talaga mapigilan ay sana man lang ay maiwasan. Hindi lamang sa Saudi ito applicable kundi kahit saan mang bansa. Hindi kasi natin ito lugar at ang mga krimen ay kadalasang nangyayari sa gabi.
Huwag basta maniwala o sumama sa taong di mo kilala. At kahit makipagkaibigan ay iwasan.
Sa mga babae, iwasang mag-iwan ng numero ng cellphone sa mga kalalakihang di kakilala.
Huwag sumali  sa mga political o kahit anong religious activities na hindi ayon sa Islam. Ang Saudi Arabia ay sagrado at devoted lamang sa Islam.
Huwag tumingin o makipag-usap sa mga kababaihan. Maliban na lang kung ikaw ay tinatanong.
Iwasan ding madikitan ang babaeng Saudi kaya dumistansya kapag sila ay nasa daanan.
Huwag pumasok sa family section ng isang establisment kung ikaw ay bachelor o single. Exclusive lamang ito sa kababaihan at may mga pamilyang Arabo o expat.
Sa kalalakihan, huwag magsuot ng short pants kung ikaw ay papasok sa opisina ng gobyerno. Wala namang dress code, pero hindi talaga ito pormal.
Huwag kumuha ng litrato sa pampublikong lugar at mga opisina. Lalong lalo na kapag may background na kababaihan. Maliban na lang kung ikaw ay humingi ng pahintulot.
Huwag kang pumasok sa mosque kung ikaw ay di Muslim maliban na lang kung ikaw ay inanyayahan. Hindi rin nakakapasok sa Mecca at Medina ang isang expat na hindi Muslim.
Huwag sumali o tumulong sa isang gulo na sangkot ang isang Saudi.
Iwasang makipagdebate o makipag-away sa isang Arabo.
Huwag mong tulungan ang isang biktima ng aksidente kung ikaw ay nag-iisa. Mahirap na kapag ikaw ang mapagbintangan. Maiging tumawag sa emergency hotline para humingi ng saklolo.
Huwag uminom ng may alkohol, magsugal, o gumamit ng ipinagbabawal na gamot. Isama na rin dito ang pag-iwas sa gawaing prostitusyon. Ito ay mahigpit na ipinagbabawal na may parusang pagkakadeport, pagkakakulong o kamatayan.
Iwasang dumaan sa mga naglalaro na kabataang Saudi. Lalong lalo na sa nagbibisikleta at iyong naglalaro ng pellet guns. May ibang kabataan dito na di marunong rumespeto ng mga matatanda.
Huwag magpakita ng paglalambing sa publikong lugar tulad ng pagyakap o paghalik kahit sa siya ay iyong asawa. Ang Pubic Display of Affection ay may kaukulang kaso dito.
Huwag magsuot ng pambabaeng kasuotan kung hindi ka naman babae. Isang paalala sa mga kapatid sa third sex.
Huwag buksan kaagad ang pintuan ng bahay pag may kumakatok. Alamin muna kung sino. Marami na kasing pangyayari na nalooban ang flat/apartment dahil sa pagkakamaling ito.

Mga Dapat Gawin

Ang babae at lalake ay magkaibang grupo sa Saudi Arabia. Dito lang ako nakakita ng Ladies Market at Bank only for Ladies. Kaya bawal magsama ang isang babae at isang lalaki kung di naman magkaanu-ano. Kahit kayo ay magnobyo pa. Kailangan ng legal na dokumento na kayo ay tunay na mag-asawa bago kayo magsama.
Sa mga kababaihan, magsuot ng abaya tuwing lumabas. Ang pagsuot ng abaya ay nagpapahiwatig ng ating respeto sa konserbatibong kultura ng Saudi.
Magpakita ng motibo o interest sa kultura, tradisyon o kahit ang relihiyon ng mga Saudis. Natutuwa sila sa mga dayuhan na sumusubok ng salitang Arabo at iyong may interes na basahin ang mga librong may kinalaman sa Koran at Islam.
Ang sagot sa pagbati ng isang Arabo na ASSALAM ALAIKUM (Peace be with you) ay WA ALAIKUM ASSALAM na ang ibig sabihin ay "And also with you".
Sa mga kalalakihan, laging makipagkamay  kung ikaw ay magtatanong o pumasok sa opisina ng among Arabo o may ipinakikilalang bagong kasama.
Makiinom o di kaya ay makikain lamang sa kanilang "tea and date session" kung ikaw ay inimbitahan.
Makipagkwentuhan sa mga lokal. Gustong gusto nila ang topic about travel and family. Sa ganitong paraan, mas makikilala mo ang totoong kultura ng isang Saudi national. 
Palaging dalhin ang  iqama o ang community card kahit saan man magpunta. Minsan may surprise check up ang mga pulis sa mga expat. Ang walang maipakitang iqama ay may libreng bakasyon sa kulungan.
Magsariling sikap ka! Ikondisyon mo palagi ang iyong sarili. Panatilihing gumagana ang immunity upang labanan ang HOMESICK!


(Other sources: Easy way to learn Arabic, 4th edition by Mahmoud S. Tajar)

Buhay tuwing Ramadan

Mahalagang okasyon  ang RAMADAN para sa bansang may pagmamahal sa ISLAM.

Nag-iiba pala ang buwan nito. Setyembre ito noong unang dating ko. Tapos pumalo sa Agosto at ngayon ay Hulyo.

Ang laging paalala sa mga NON-MUSLIMS na residente tuwing Ramadan ang salitang,

RESPETO.
Lahat tayo ay naghahangad nito. Kahit anumang lahi, magkaiba man ang tradisyon o paniniwala. Nakapaloob sa pag-uugaling ito ang ating pagkatao.

Bawal kumain, uminom at manigarilyo sa pampublikong lugar sa loob ng isang buwan. Tanggal sa trabaho o di kaya ay repatriation ang aabutin sa mahuhuling lalabag dito. Kaya kapag gusto mong uminom ng tubig at kumain ay magtago ka.

At sa mga hindi nakakaalam, tuwing sasapit ang Ramadan, limang oras lamang ang working schedule ng mga Muslim employees na nagtatrabaho sa gobyerno. Sa mga private sectors naman ay anim na oras. Ang sobrang oras sa pagtrabaho ay overtime.

Mga Napupuna tuwing Ramadan: (hindi ko nilalahat ngunit halos lahat!)

1. Ang daming pagkain sa gabi.
Fasting nga sa umaga pero bumawi naman sa gabi. Ito ang laging mapapanood tuwing Iftar (hapunan) at Suhoor (agahan). Iftar ang tawag sa kainan sa gabi pagkatapos lumubog ang araw at Suhoor naman ang ginagawa sa madaling araw bago sumikat ang araw. Sa dami ng pagkain na nilamutak, malamang kailangan ang isang araw na patakbo takbo sa kalye para sunugin ang sobrang calories at cholesterol.

2. Sa umaga ay antukin dahil hindi natutulog sa gabi.
Nahihirapan silang matulog sa gabi dahil karamihan ng activities ay nangyayari paglubog ng araw. Kaya kapag may pasok kinaumagahan, matamlay. Ang iba nga sa kanila, makikita mong tulog sa opisina. Bumabalik ang lakas tuwing uwian na.

3. Hindi normal ang trabaho.
"Tired". Ang lagi mong naririning sa mga nagfafasting. Sa mga may trabaho, kaya pa nilang gampanan ang obligasyon sa umaga ngunit pagsapit ng tanghali ay hihinto na. Kailangan nilang ireserve ang natitirang energy hanggang sa gabi. Ngunit may iba namang, buong araw ay pagod at di na makapagtrabaho. Kaya, hindi puwedeng walang extra na tao. Ang isang araw na trabaho ay masakit sa ulo kung ang lahat ay nagfasting.

4. Nangangayayat.
Pagkatapos ng Ramadan, humahapit  ang sinturon ng ibang mga Muslims. Numinipis ang mukha at bagsak ang timbang. Kapag tinanong, ang tanging sagot, "Because of Ramadan.". Oo nga naman, fasting kasi! Pero bakit ang iba, hindi makitaan na nagfasting?

5. Patay sa umaga, buhay sa hapon.
Sa lugar na ito, e parang dinaanan ng delubyo sa umaga. Maraming kalat ngunit iilan lang ang tao na naglilinis. Sarado ang mga panaderya, boofia, at kahit maliliit na grocery stores. Iyong mga stalls na tanging sa umaga lang nagbubukas ay sarado rin. Feeling ko tuloy may invasion na naganap at iilan lang kaming naiwan.
Ngunit tuwing hapon, halos hindi ka makasingit kahit isang bote lang ng mantika ang binili sa tindahan. Nagsipaglitawan ang napakaraming mga tao. Buhay na buhay ang mga tindahan at maraming pagkain na nilalako. Iyon nga lang, hindi pa puwedeng kumain hangga't may liwanag.

Ganito tuwing Ramadan sa disyerto. Muslims man o non-Muslims ay pinaghahandaan ito. Kung sa mga Muslims ay pinaghahandaan ang pagfasting, pinaghahandaan naman ng mga non-Muslims kung paano susuportahan ang nagcecelebrate nito.

Kaya tuwing Ramadan, para sa mga OFW, expect mo na ang pag-iwas sa mga bawal, dagdag trabaho, at maraming overtime.

Walang Tatak ang Passport

Lahat ng tao, nagkakamali. Dahil wala naman talagang ipinanganak na perpekto!

Sa mga expat na on vacation, mahalagang malaman natin ang mga simpleng bagay na kapag isinantabi ay siguradong makakaabala sa ating pagbalik mula sa masayang bakasyon.

Sa mga magbabakasyon sa Pinas, siguraduhing natatakan ng Saudi immigration officer ng "EXIT" stamp ang passport at e-visa (papel). Maglaan ng ilang segundo na icheck ang inyong mga dokumento bago tuluyang lisanin ang airport immigration area. Iba na ang sigurado!

Ang mga walang tatak na e-visa ay dinideport. At sa halip na bumalik sa trabaho ay magiging extended ang bakasyon. Ang tanong, kailan ka makakabalik? At baka mainip na ang ating employer sa kahihintay.

Minsan, mahirap hagilapin ang bagong stamp sa passport dahil kung saan saan sila nagtatatak. Hindi uso sa kanila ang pagandahan o paayusan ng stamping. Kung anong pahina ang nakabuklat at may space pa, doon tatama ang stamping material nila.

Sobrang importante ang tatak na iyon, kaya may isang beses na nadelay ng ilang minuto ang flight ko dahil may isang expat na walang tatak ang e-visa. Napansin ito ng  katabi niya ng upuan sa eroplano. Mabuti na lamang hindi pa tuluyang naisara ng flight stewardess ang pintuan at ipinatawag ng airline staffs ang immigration officer para tatakan ang e-visa nito.

Sa mga returnees o paparating, lalong lalo na sa mga baguhan, siguraduhing may "ENTRY" stamp ang inyong passport. Ito ay kailangan sa pagpoproseso ng communty card o iqama. Isa sa kasamahan ko ang natagalan sa pag-apply ng iqama dahil nakalimutang tatakan ang passport ng kanyang pamilya na kakarating lang sa KSA sa unang pagkakataon. Naging busy tuloy siya ng ilang linggo sa pag-aasikaso ng problema niya.

Magkatugma naman ang nangyari sa dalawa kong kakilala. Matagal na nilang alam ang ganitong mga posibleng pagkakamali kaya aware na sila sa tinatawag na double checking tuwing paalis at pagdating sa Saudi immigration. Kumpleto ang stamps sa kanilang mga passports ngunit ang masama nito, hindi pala nakarehistro sa computer system nila. At nalaman lamang nila ang sitwasyon noong nag-aaply sila ng exit-reentry visa sa susunod nilang bakasyon.

Ilan lamang sila sa mga alam ko na nakaranas ng ganitong problema na involve ang passport stamps. Mga nakaligtaang stamping na masasabing hindi naman natin kasalanan. At sa mga malalaking kumpanya, para matulungan ang kanilang expat na empleyado, itinatalaga ang Goverment Relation officer para sa negosasyon. Sila ang mag-aayos at tatawag sa mga taong magwawasto ng mga gusot.

Ngunit kapag wala na talagang iba ay mapipilitan ang sarili na magbabakasakali. Ikaw na mismo ang mag-aasikaso. At sa ganitong problema, saan ka ba dapat pumunta?

"Go back to the airport!". Ito ang advise ng mga taong nakakaalam.
Kanino? Maraming tao sa airport! At sa unang nasa isip natin ay ang immigration counter kung saan nag-umpisa ang lahat.

Ang Airport Passport Department ang namamahala sa mga ganitong mga complaints. Mababait ang mga officers dito at animo'y kabisado na nila ang mga ganitong klase ng problema. Di na kailangan ng mahabang paliwanagan! Dito ako pumunta noong nagkaproblema ako sa visa number ng isa kong dependent. "Error" daw sa system online ang visa number na ibinigay ng immigration.

Sa Dammam, King Fahad International Airport, ang Passport Department office ay matatagpuan sa 2nd floor ng arrival hall.

Entry to Saudi without Visa for Newborn Infant

Is it possible for Filipino newborn infant to enter Saudi Arabia without visa?

Answer is Yes.

"Visa is on arrival for babies. He only needs passport". Ito ang sabi sa akin ng Government Relation officer ng kumpanyang pinapasukan ko. Gusto ko sanang iextend ang reentry visa ang noo'y buntis ko pang misis. Sa Pinas kasi siya manganganak. Naging kampante naman ako sa pag-uusap naming iyon.

Nakaplano na ang susunod naming gagawin paglabas ng baby para makabalik si misis sa kaharian na di pa maexpire ang 6 months exit-reentry visa niya. Three months before due date ay nagbiyahe na si Misis pauwi sa Pinas ayon na rin sa bilin ng doktor. Ibig sabihin, mayroon lamang kaming tatlong buwan para asikasuhin ang mga dokumentong kailangan ni baby para maisama siya pabalik.

DOCUMENTS. Pagkapanganak kay baby, iniregister na kaagad siya sa munisipyo at humiling ng endorsement letter mula sa Municipal Local Civil Registrar para maiforward kaagad sa National Statistics Office ang kanyang local birth certificate. (Tatlo hanggang apat na buwan ang proseso nito kapag walang endorsement). Ang letter at LCR birth certificate ay ipinadala sa Regional NSO through LBC.

Pagkatapos ng dalawang linggo, pilit na ibiniyahe si baby sa Department of Foreign Affairs para mag-apply ng passport. At noong time na iyon nalaman namin na ready na rin pala sa system ng NSO ang birth certificate ni baby. Dahil infant pa ay di na kailangan ng priority number at nakakuha kaagad kami ng kopya ng birth certificate mula sa NSO.

Sa loob ng isang araw ay natapos ang mga kailangang dokumento at nakapag-apply ng passport si baby sa DFA. 12 working days and rush releasing ng passport ayon sa DFA at dahil may mga holidays ay halos mag-iisang buwan na bago natanggap ang passport.

Habang naghihintay ng passport, naiprocess rin namin ang pag-authenticate (red ribbon) ng kanyang birth certificate na lalo pang napadali dahil sa www.authenticationexpress.com. Isang email lang at within a week ay matatanggap na ang authenticated birth certificate. Ganun din ang paglagay ng saudi stamp ng embassy na makukuha within 3 days sa tulong ng dati kong agency.

 Courtesy of dfaredribbon.blogspot.com

Sa loob ng dalawang buwan ay nakahanda na si baby. May passport na ito. May authenticated birth certificate pa. Hawak na rin namin ang kanyang flight ticket paalis ng Pilipinas.

AIRPORT. "Hindi allowed yan Sir. Hindi talaga pwede yan! Di puwedeng magbiyahe ng walang visa kahit baby!". Kailangan pang makipagtalo sa visa checker ng NAIA airport. Ayaw kaming icheck-in ng airline. First time ba nila sa Pilipinas na magkaroon ng ganitong kaso? "Sir, Maam, yung nagrerelease po ng visa namin sa Saudi ang nagsabi na di na kailangan ng visa ni baby dahil resident card holder kami".

Naging busy ang check-in counter ng airline. May libro silang binubuklat. May mga taong tinawagan. Malamang pati immigration sa Saudi ay nakausap din nila. Nahold kami ng dalawang oras. At sa katagalan, nakacheck-in din kami at wala man lang ni isang tanong at tinatakan ang passport ni baby nang dumaan kami ng Philippine Immigration.

Pagdating namin sa Saudi immigration, may kaunting interview sa amin at binigyan ng entry stamp at visa on arrival ang passport ni baby. Wala nang ibang dokumentong hiningi. Paglilinaw ng Saudi immigration officer, "Three months old and below are consider as newborn. They are allowed to enter without visa as long as their parents are iqama holder. "

Iba ang OFW noon kaysa ngayon!

Mas mahirap ang buhay ng isang OFW noon kung ikumpara sa buhay nating mga OFW ngayon.

Noong 1980's at 1990's, tuwing araw ng biyernes, halos maghapon ang mga OFW na nakapila sa telephone booth sa bayan dito sa Saudi. Walang pasok. Ito ang araw na lumalabas ng mga kampo para kausapin ang mga mahal nila sa buhay. Ngunit, ito ay para lamang sa mga pamilyang abot ng kawad ng PLDT ang mga bahay sa Pinas.

Ganoon din ang pilahan sa post office. Talagang BOX OFFICE sa dami ng tao para maiabot at maipadala lamang ang liham para sa pamilyang nangungulila sa Pinas.

Nakapaloob sa bawat bigkas sa telepono o sa bawat letra ng sulat ang damdamin ng isang OFW. Nagsisikap, nagtitiyaga, at nangangarap!

Mapalad tayong mga OFW ngayon! Nasa atin na halos ang lahat. Ang maayos at iba't ibang klaseng komunikasyon.

Hindi na natin kailangan pumila sa telephone booth sa kasagsagan ng init o lamig ng panahon. Meron ng cellphone. Hindi na rin mahirap makabili ng computer para makapagchat, skype, at facebook. Nakakausap at nakikita natin ang ating mga mahal sa buhay ng madalas. Hindi katulad dati, makikita mo lang ang pamilya mo tuwing ika'y uuwi.

Nakakahomesick! Natural dahil sa ibang bansa tayo. Sa panahon ngayon, maraming paraan para ito'y mabawasan. At malamang pareho tayo ng pamamaraan.

Aginaldo sa Pasko

Hindi lang ang langit ang mayroong mga bituin at anghel. 

Ang bawat puso ng tao ay may kabutihanng tulad ng anghel at nagniningning katulad ng bituin.

Katulad noong mga nagdaang Pasko at Bagong Taon na nandito ako, magiging normal na araw ulit ang dapat sanay magarbong okasyon ngayong Disyembre. Kung nagawa ng ibang Pinoy na magtipon-tipon noong nakaraang taon, malabo na ito ngayon.

Nagbabala ang embassy sa nakaambang panganib kapag nagtitipon-tipon ang mga Pinoy para ipagdiwang ang mahalagang okasyon. Kasunod ito sa paglabas sa Saudi Gazette ng lathala na ipinagbawal ang paghahanda at pagdiriwang ng New Year o Pasko.

Kakaibang balita talaga ito para sa atin. Alam kasi nila na kapag may parties, di maiiwasan na magtipon ang babae at lalaki kahit di magkamag-anak. Ipinagbabawal ito sa kaharian.

Humigpit ang Saudi? "Oo, dahil rin kasi sa atin. Inaabuso rin kasi natin ang kaunting kalayaan na kanilang ibinibigay. Hindi lang kasi ginagawang simpleng kainan lang. May sayawan at tugtugan pa. Alam naman nila na bawal iyon.", ito ay ayon sa isang Pinoy na aking nakausap. May punto siya.

Kahit walang handaan o selebrasyon. Masaya ako dahil sa maagang pamasko na natanggap ng blog na ito.

Kahit di pinalad ay masaya pa rin.

List of Winners click here!

Maraming Salamat sa PEBA at sa mga organizers sa pagkakataong ibinigay. Ito'y nagbibigay inspirasyon at nagpapatunay na kahit simpleng posts ay may tao ring nagbabasa.
Maraming salamat kay Shirley sa pagkuha ng aking certificate. Sa pagbahagi ng iyong oras.
At sa mga nanalo, congratulations po. At para sa aming talunan (panalo rin naman!), may next year pa.

 Tinaggap ng kaibigang si Shirley ang aking certificate kahapon, Dec. 15, 2012, sa Quezon City, Philippines.

Paninirahan sa Saudi: Pamilyang OFW, nagtitipid

Mga bagay na pinaghahandaan ng isang OFW kapag kumpirmado na ang pagpunta dito sa Saudi ng pamilya. Mga gawain ng ating mga kababayan na masasabi kong praktikal at sukdulan sa katipiran. Laging mas matimbang ang salitang MAAYOS at MURA kaysa MAGARA at MAMAHALIN. Mahalaga ang bawat denomination ng pera. Ang sabi nga nila, ang Saudi Arabia ang pinakamahirap na bansa para sa mga mangagawa tulad ng OFW kaya isinantabi muna ang mga bagay na di naman karapat-dapat gastusan.

"Ang paninirahan sa Saudi ay di naman pangmatagalan bakit ka pa gagastos ng malaki?"

Saudi Family Flats

House Rental.
Hindi pwedeng makikituloy sa bachelor flat ang isang pamilya. Kailangan nang maghanap ng isang family flat. Mapapansin na ang ang isang family flat ay mas mura kapag ikinumpara sa bachelor dahil mag-isa nang bubunuin ang bayaran. Ganunpaman, uso pa rin dito ang "flat sharing", kung saan dalawang pamilya ang nakatira sa isang flat. Ito ay para mahati at di mabigat sa isang OFW ang pagbayad ng yearly house rental.
May house rental agreement ang mga real estate dito na nakakontrata para sa buong isang taon. Kailangang malinaw sa bawat partido ang mga rules and regulations. Kung kailan ang:
bayaran....monthly, quarterly o di kaya full ba?
magkano... kabuuan.... downpayment..
tubig at kuryente.. kasama na ba sa rental price?

Marami pa ang mga katanungan kapag personal nang kausap ang real estate.

TIPS: Kapag second user ka ng isang family flat, siguraduhin lang na nailipat sa iyong pangalan ang rental agreement kung sakaling aalis o mag-exit ang original user. Ito ay para maiwasan ang problema kapag may pangyayaring di inaasahan sa inyong building dahil legal ang iyong pagtira.

Internet Connection
Madaling mabored ang pamilya kapag walang internet. Ito lang ang nagpapalipas ng kanilang oras dahil limitado ang kanilang paglabas. Tanging STC lang ang internet provider na laging napupuntahan dahil may kasamang landline. Medyo madali lang ang pag-apply, iyon nga lang maghintay pa ng ilang araw kung kailan nila gawin ang installation. Kung on time ang pagfollow up, malamang makukuha ito ng isang araw.
Meron din namang prepaid internet modem na inooffer ang ibang communication provider bilang ibang option. Iyon nga lang limitado ang internet surfing base sa load na inikarga.

TIPS: May iba ring family flat na pumapayag ng internet sharing. Hati sa monthly subscription fee. Mas maraming user, maraming maghahati, mas maliit ang babayaran.

Cable Subscription
 May TFC at Orbit (Pinoy TV). Pumili ka na lang sa dalawa. Kanya-kanya naman kasi tayo nang hilig kapag palabas na sa telebisyon. Kung kaya naman ng budget, pinagsasabay na ang dalawang cable subscriber. Hindi kasi nababayaran ang kaligayan kapag mga paborito mong artista at pangyayari sa Pinas ang nakikita mo sa telebisyon.

TIPS: Minsan may promo lalo na kapag advance kang magbayad ng 2 to 6 months.

Appliances
Hindi praktical ang bumili ng bago at mamahaling muwebles o appliances dito sa Saudi. Meron namang mga second hand na mga gamit tulad ng  sala set, dining set, computer set, at bedroom set. Ang kakayahang pumili ng mga kasangkapan na maganda at maayos kahit luma na ang abilidad na ipinagmamalaki ng isang Pinoy. .

Family Auto
Aasahan na dapat meron sariling sasakyan ang mga pamilyado. Mahirap ang transportation dahil limitado ang mga public vehicles. Mura lang naman ang gasolina kaya medyo marami na ring Pinoy ang nahihikayat na magmaneho. Sa dami ng Car rentals at CAR Show Rooms, maraming pagpipilian. Subalit pinipili pa rin ng mga Pinoy ang second hand na mga kotse. Mas mura!
Ganunpaman, marami pa rin sa ating mga kababayang pamilyado ang piniling maglakad. Libre na, nakaiwas pa sa obligasyon ng masalimuot na traffic rules at violations ng lugar.

Apat na Mahahalagang Bagay

May mga aasikasuhing importanteng bagay pagdating dito sa Saudi kung kasama ang pamilya sa unang pagkakataon.

Abaya

KASUOTAN. Ang babaeng expat dito sa Saudi ay di naman nirequire na magsuot ng abaya. Ngunit bilang paggalang sa tradisyon at konserbatibong kinaugalian ng mga lokal dito, kailangan magsuot ng abaya ang isang babae kapag lumabas. Abaya ang tawag sa kulay itim at maluwag na damit na isinusuot ng mga babae na nagtatago ng hubog ng kanilang katawan. Hindi pwede ang abayang "body fit". 
Ang niqab naman o yong pangtakip sa mukha ay di na kailangan ngunit may mga nakausap akong ibang Pinay na nagsusuot din. Akala ko Saudi pero nagsasalita ng "Kabayan". 

HEALTH INSURANCE. Napakamahal ng ospital bill dito kapag walang medical insurance kaya ito ang dapat unahing kunin. Kapag ang isang OFW ay family status, kasama na rin ang pamilya bilang beneficiaries nito. Kailangan lang ipadagdag ang family beneficiaries sa Heath Insurance Company ng kumpanya para mabigyan ng personalized medical cards. Hihilingin nila ang passport copies at passport pages na may entry visa para maidagdag ang miyembro ng pamilya. Isang araw lang ay ibibigay na nila ang cards.

MEDICAL TEST. Sa mga pamilyang "permanent visa" ang inaplayan, kailangan kumuha ng hospital referral slip mula sa Human Resource department o sa Company Clinic ng kumpanya. Sila ang pipili ng ospital para sa pangalawang medikal exam. Kakailanganin ng ospital ang referral slip, passport copies at passport pages na may entry visa. Ang medikal test sa kaharian ay requirement para sa pagkuha ng community card o iqama.
Ang resulta ay ihahatid ng hospital representative sa kumpanya pagkatapos ng limang araw.
Para naman sa pamilyang nasa "tourist visa", di na kailangan ang medikal.

IQAMA. Kakailanganin ang mga passports ng pamilya, application forms, 10 pirasong iqama sized pictures, at medical exam results. Ang application form ay nakasulat sa Arabic kaya di maintindihan. Ganunpaman, ang Government Relation department ng kumpanya ang magsusulat ng mga kakailanganing impormasyon. Pirma lang at passport numbers ang hinihiling nilang punan.
Ang proseso ng iqama ay aabutin ng dalawang linggo hanggang isang buwan.

Sagad sa Tag-Init

Matindi ang init sa labas. Ramdam na ramdam iyan ng ating mga katawan. Laging mataas sa 40 degrees ang temperatura sa karamihan ng working sites ng Saudi. Mga Kabayan ito'y payong kaibigan!

Maging SANGGOL. Palaging magbaon at uminom ng tubig kahit di nauuhaw.

Maging TAMBAY. Huwag dire-diretso ang trabaho.Magpahinga sa lilim paminsan-minsan lalo na kapag nasa labas ang trabaho.

Maging MODELO. Iwasan ang pagtrabaho sa lugar na direkta sa araw lalo na kapag tanghali.

Maging RAPPER. Magsuot ng mga maluluwag at magagaan na damit. Palaging magpalit ng tuyo at malinis na damit.

Maging BIBE. Maligo araw-araw.

Pamilya Papuntang Saudi

Nabanggit ko na sa blog na ito (Family Visa sa Saudi) ang mga kakailanganing hakbang at dokumento sa pagdala ng pamilya sa Saudi. Kailangan din ang tiyaga, panahon, at pera dahil talagang may katagalan ang pagproproseso.
Ang medikal na kailanganing gawin sa Manila. Mayroon din namang mga accredited clinics sa Davao at Cebu kaso mas mabilis ang proseso kapag nasa Maynila. Dagdag pa dito na kapag may problema sa mga resulta ay madaling mapupuntahan ng tauhan ng agency. Ang resulta ng medikal ay ipapasa ng clinic sa agency pagkatapos ng tatlong araw. Samantalang ang proseso ng visa  ay tatlong araw din kung walang problema sa system. Kadalasan nakukuha ang passport with visa pagkatapos ng isang linggo.

Journal on June 8, 2012
NAIA 1, Manila, Philippines

Kung dati tumutulo ang luha tuwing aalis ng bansa, iba na ngayon. Kasama ko si Misis kaya parang gagala lang kami sa karatig bayan. Emotionally magaan sa pakiramdam ngunit physically bumigat. Kung dati, isang trolley lang hinhila ko, ngayon may dagdag na. Hindi lang isa, kundi dalawang bag.
Dumating kami sa Terminal 1 at dumiretso na kaagad kami sa OFW Lounge para sa OEC. Ilang minuto lumabas ulit at naghanap ng push cart dahil di ito pwedeng ipasok sa loob. Nagbayad ng travel tax na P500 pesos bago pumila sa linya ng Etihad Airways papuntang Abu Dhabi. Hiningi ng kopya ang opisyal ng authenticated marriage certificate, passport ni Misis, at OEC ko.
Maayos ang check-in dahil maaga at di pa mahaba ang pila noong dumating kami. Pagkatapos makuha ang boarding pass, tumuloy tuloy na kami. Ako sa mahabang pila na OFW lane at ang asawa ay nagbayad ng terminal tax na 550 pesos. Mga ilang minuto din siyang naghintay at dumiretso na kami sa Immigration. Nagbiro pa ang opisyal. "Misis, pagdating niyo sa Saudi ay wala kayong gagawin kundi magpahinga at magshopping. Huwag na huwag mong ipaglaba o ipagluto si Mister".Nakasulat kasi sa visa ni Misis na "NOT PERMITTED TO WORK". Natawa na lang kami.
Dumating na rin ang oras ng flight namin. "Ready ka na? Wala nang atrasan ito," ang lagi kong sabi. Umalis kami ng Manila ng alas siyete ng gabi at ilang oras ding nasa alapaap bago lumapag sa Abu Dhabi para magpalit ng eroplano papuntang Saudi.
Pagkalipas ng dalawang oras sa UAE, flight na ulit namin papuntang Saudi. Medyo pagod na dahil di ako masyadong nakatulog. Lumapag sa Damman pagkatapos ng isang oras. Binilisan namin ang hakbang para mauna sa pila sa immigration dahil alam ko na kung gaano kabagal ang stamping dito. Pumila kami sa "FROM VACATION EXPAT" ngunit lumipat kami sa ibang linya. Napansin ko kasi na walang camera at machine for finger printing para sa mga bagong dating.
Dumating kami ng 2:30am, ikalabing isa kami. Alas kuwatro, panglima na kami sa pila. Anim pa lang ang nakatapos sa pila namin."Ganito talaga dito". Ganito talaga ang eksena, ang opisyal nagtetext, tapos magkwekwentuhan, aalis at may kakausapin at ilang minuto bago makabalik. Ganupaman, maswerte pa rin kami dahil kahit paano umuusad ang pila, di katulad doon sa iba na wala pang bawas. Sa taas ng oras na hinintay, nakasuot na ng abaya si Misis para diretso na kami palabas. Natapos kami at nakalabas ng airport ng alas singko. Maliwanag at may araw na!

Winter Season sa Disyerto

Mula sa naglalagablab na temperatura, pumasok na nga ang winter season dito sa  Gitnang Silangan. Ito yong pinakahihintay na klima ng karamihan sa ating mga Kababayan. Masarap kasing gumala at magliwaliw dahil maginaw.

Sa panahon ng Winter, ayon sa mga dalubhasa, ay nagiging mahina ang ating immune system. Kaya maraming sakit ang lumalabas kapag taglamig. Nandiyan ang nakabubulabog na ubo, ang di mapigilang sipon, at minsan may kasama pang lagnat.

Ito ang mga kadalasang payo ng ating mga Kababayan na matagal nang naninirahan dito sa Saudi:

1. Kadalasan, sa panahon ng taglamig, nanunuyo, nagbibitak-bitak, at mahapdi ang ating mga balat. Kailangan nating uminom ng maraming tubig at gumamit ng mga moisturizers para laging hydrated at mapigilan ang panunuyo. Huwag mahiyang magpahid ng lotion. Di nakakabawas sa pagkalalake yan!
2. Kailangan nating pangalagaan ang ating kalusugan at balat. Kailangan natin ng Vitamin C.
3. Magsuot ng damit proteksiyon sa ginaw at para mapanatili ang temperatura ng katawan tulad ng bonnet, jackets, at gloves kung kinakailangan.
4. Palaging magdala ng lip balm kapag lumabas. (Kung sensitive ang labi sa lamig)

 Lip Balm - sa halagang 10 to 12 riyals ay mabibili mo na ito sa mga tindahan at botika. Parang woman lipstick ang dating, pero huwag tayong mahiya na magpahid nito para protektahan sa panunuyo at pagbiyak ang ating mga labi.




5. Kailangan nating mapanatili ang ating matibay na immune system sa pamamagitan ng tama at wastong pagkain. (sabi ni Dok!). Dagdag pa diyan ang tamang pahinga at ehersisyo.
6. May mga kumpanya na may libreng winter vaccination. Mas mainam na ang may bakuna laban sa winter ailments.

Mahirap magtrabaho kung taglamig lalo na sa gabi pero mas mahirap kung mayroon tayong iniindang sakit. Kaya ingatan po natin ang ating mga sarili!