Work Layoff - Paghahanda ng isang OFW

Pumunta ako sa HR building ng aming kumpanya kanina. Ang dami na palang pinagbago simula nang huli akong nagpunta. Hinanap ko ang mesa ng sekretarya para ibigay ang dokumento na kailangang pirmahan ng manager pero wala akong nadatnan. Ang dating kwarto na dati ay dalawang sekretarya ang magkatabing nakaupo doon ay pinalitan na lamang ng isang printer. Ang mga working cubicle ay marami rin ang bakante. Kung dati, may kaingayan ang malaking kwarto na iyon, ngunit sa ngayon ay tahimik. Lahat ng mga naiwang staff ay abala sa kani-kanilang ginagawa.

Isa lamang ang aming kumpanya sa maraming iba pa ang apektado nang pagbabago sa  pandaigdigang merkado ng langis. May mahigit isang daan na rin ang tinanggal sa amin bago natapos ang taon at siguradong may kasunod pa ito. Hindi lamang mga OFW ang apektado kundi kasama na rin ang ibang mga lahi. Marami na ring mga Pinoy ang hindi na nirenew ang kontrata at iyong iba na mas matagal pa kaysa sa akin ay napili rin para pauwiin.

Petrochemical plant - larawan mula sa google

Minsan naibahagi ko sa isang kasamahan na parang bumigat ngayon ang trabaho sa kumpanya. Ang sabi niya, "Kaunti lang kasi tayong Pinoy na naiwan. Hindi katulad dati na marami tayo. May oras tayong magkwentuhan kahit nasa trabaho. Kahit mabigat ang trabaho ay nakakahawi ng pagod".

Sa kasalukuyang estado ng mga kumpanya na nakadepende sa langis, inaasahan namin na sa mga susunod na bugso nang tanggalan sa trabaho ay maging handa kami. Subalit, handa na nga ba talaga kami? Sapat na ba ang ipon para manatili na lang sa Pinas?

Ito ang mga pinaghahandaan ko para kung sakaling matapos ang kontrata at pinauwi ay masaya akong haharap sa pamilya na wala nang iisipin pa.

1. Edukasyon
 Nakapagpaaral at nakapagpatapos ng isang kapamilya. Matagal at magastos ngunit nasusulit naman ang pinaggastusan kapag makita silang nakapagtapos at may maayos na trabaho. Natulungan na nga silang tumindig sa sarili nilang mga paa, ay  mababawasan pa ang kapamilya na nakadepende pagdating sa gastusan.

2. Family Status
Sa social media, may isang OFW na nagrereklamo hinggil sa kamag-anak na humihingi ng panggastos sa kasal at binyag. Sinupurtahan ito ng alipusta ng karamihan. Ngunit para sa akin, dapat ay tulungan niya ito ng bukal sa loob. Ang problema ng isang kapamilya ay problema ko rin lalong lalo na sa kasal. Ang tulungan silang mailagay sa tamang estado ng batas ang kanilang pagsasama ay kailangan. Kapag sila ay legal, may mga karagdagang benipisyo silang makukuha lalo na kapag ang isa sa kanila ay may trabaho.

3. Trabaho at Negosyo
Natulungan silang makapaghanap ng trabaho. Kahit man lang sa pangtustos ng kanilang mga kakailanganing dokumento. Mag-isip ng isang pagkakakitaan na puwede at babagay sa kanila. Kapag mayroon na silang sariling kinikita, bawas na yan sa iisipin ko.

4. Ipon at  Karagdagang Kita
Karamihan sa aming mga OFW ay "zero" pagdating dito. Marami kasing pinagkakagastusan kaya nananatili ang mababang balanse ng pera sa bangko. Ganunpaman, kahit hindi ako financial expert, may mga mga sarili akong diskarte para makapag-ipon at nagkaroon ng karagdagang kita habang ako ay nandito pa sa Saudi at nagtatrabaho."Dahil kahit gaano pa kalaki ang sahod ay ganoon din tayo kung gumastos." Kaya aasahan na mauubos ang sahod na tax free kapag walang kontrol sa sariling gastos at problemang pinansyal ng pamilya.

Maraming paraan kung paano magkaroon ng extra income. Ang kailangan lang ay diskarte at taong mapagkatiwalaan at maaasahan sa tamang paghawak ng pera.
 
5. Bahay
Maliit man ito at simple. Ang buo at matatag  na miyembro ng pamilya ay hindi nakikita sa laki, gara at eleganteng materyales ng isang bahay kaya ito ay nasa huling talaan. Aanhin ko ang malaki at magarang bahay kung ang buong ipon ko sa pagtatrabaho sa abroad ay nagastos ko dito. Mas gugustuhin ko pa ang simpleng bahay kubo kung lahat naman ng pangangailangan ng pamilya ay natutustusan.

Sa mga OFW na walang sariling bahay, malamang ito ang magiging una sa mga prayoridad na tinustusan. Ang magkaroon ng sariling lupa at bahay ay ang unang natutupad sa mga dati'y pangarap lamang.

Bilang isang OFW, nagsimula ako sa wala. Pangarap at dedikasyon na tulungan ang pamilya ang tanging meron ako. Alam ko naman na walang permanente sa pagiging isang OFW. At ngayong nagbabadya ang isang sitwasyon na hindi inaasahan, wala naman sigurong masama kung ako ay maghanda.

Epekto ng Bakasyon

Nagkakaedad na!

Ilang taon na rin akong pabalik-balik dito sa Saudi Arabia. Hindi ko lubos maisip na dito pala mauubos ang natitirang kasaysayan ng aking kabataan.

"Totoy" pa akong maituturing noong unang dating ko dito. Ngayon nawala na sa bilang sa kalendaryo ang edad ko. Ang bawat bakasyon ko sa Pinas ay isang guhit na dumadagdag sa edad ko.

Kung dati, marami sa kapamilya ko ang sumasalubong sa akin sa paliparan. Ngayon, animo'y nakakasawa na ang sundo-hatid na eksenang kinagawian. Natuto na akong umalis nang nag-iisa, kaya natutunan ko na rin ang dumating na mag-isa. Minsan nga, sorpresa pa. Iyong walang nakakaalam sa pamilya na magbabakasyon na.

Ang kada taon kong bakasyon sa Pilipinas ang nagbigay sa akin nang normal na buhay sa kabila ng pagiging isang OFW. Ang aking presensiya at pakikipagkita sa aking mga kapamilya nang regular ay nakakabawas sa homesick na kadalasang sakit na bitbit naming mga OFW.

Noong nagkaroon na ako nang sarili kong pamilya na isinama ko dito sa kaharian ay tuluyan nang naitaboy ang homesick. Kasama na rin doon ang unti-unting pagluwag ng aking kapamilya sa akin. Minsan nga nang umuwi kami, ay tuwang-tuwa na naghihintay ang aming kapamilya sa aming pagdating. Ang lalaki ng kanilang mga ngiti habang paparating ang sasakyan. Pagbaba namin ay agad kaming sinalubong ngunit ni isa wala man lang pumunta at yumakap sa akin. Parang na out-of-place ako. Pati bagahe at mga pasalubong ay halos ako ang nagpasimunong magbuhat. Nandoon sila lahat, karga-karga ang aking anak na kinasabikan nila nang husto! Wala nang pumapansin sa tatay ng bata na isang OFW.

Marami na sa aming mga OFW sa Saudi ang nagdadala ng pamilya. Isang benipisyo na ipinagpasalamat ko nang husto. Dahil sa pagkakataong ito, maraming bagay ang napapanatiling nasa maayos. Nasusubaybayan ko ang paglaki ng aking anak, kapiling ang asawa, at buo ang sarili kong pamilya.

Malayo man kami sa buhay at lipunan na aming nakasanayan pero nanatili pa rin ang tradisyon at kultura na aming kinagisnan.
_________________________________________________________

Anong buwan ka ba magbabakasyon? Ito ang kadalasang tanong na maigi naming pinag-iisipan. Iniiwasan din kasi namin ang mga buwan kung saan kailangan nang malaking halaga sa pag-uwi.
Nagiging masinop na kasi ang karamihan sa aming mga OFW. Hindi nagbabakasyon kapag walang sapat na pondo para gastusin sa bakasyon. Alam kasi namin, na sa tuwing bakasyon ay malaking pera ang aming pinapakawalan. At kapag hindi maiwasan ay baka di mamalayan na said na ang ipon. Ilang beses ko nang maranasan na tanging maintaining balance na lang ang natira sa bangko pagbalik ko sa trabaho. Kaya todo kayod at ipon ulit para makabawi.

Sa lahat ng mga buwan, sigurado ako na Disyembre ang pinakamagastos. Ngunit minsan naiisip ko rin na,"okay lang ang gumastos kung masaya at worth it naman!"
_________________________________________________________

Sa pagbili ng mga pasalubong ay malaki din ang kailangang gastusin. Depende pa iyan sa presyo ng bagay na bibilhin.

Natuto na akong mag-ipon para dito. Para pagdating sa araw ng bakasyon ay kaunting pera na lang ang kailangang idagdag para makumpleto ang mga bagay na bibilhin. Kailangan din malaman ang tamang araw kung kailan ipabagahe ang mga pasalubong kapag alam na hindi ito kakasya sa bag at imposibleng maisabay sa pag-uwi.

Dalawa hanggang tatlong linggo by air freight bago magbakasyon ang magandang pagkakataon para magpabagahe ng mga pasalubong. Sigurado na kasi na nakarating na sa Pilipinas ang mga ito bago pa umalis.

Sundalo - Sa Aking Karanasan

Maliit pa lang kaming magkakapatid, isinasama na kami ng tatay kong sundalo sa paninirahan sa isang kampo sa Mindanao. Nakakaawa kasi si tatay kung mag-isa lang siya sa kampo. At mas iba talaga kapag buo ang pamilya. Marami din namang mga sundalo ang nagdadala ng pamilya sa kampo kaya nakisabay na rin siguro sa agos at nakapagdesisyon nang ganoon si nanay.

Larawan kuha mula sa net.

Lumaki kami kasama ang mga sundalo. Kung saan sila madidestino, ay kasama din kaming mga pamilya. Natirhan namin ang South Cotabato, Davao del Sur, North Cotabato, at Maguindanao. Kaya hindi na bago sa amin kung marami kaming paaralan at kahit kaming magkakapatid ay hindi pare-pareho ng ALMA MATER.

Lahat kaming mga bata sa kampo, iniidolo ang trabaho ng aming mga tatay. Bakit? Dahil ginagawa nila ang kanilang makakaya para ilihis ang mga taong nais manggulo at para hindi masaktan ang mga sibilyan.

Ang magandang tanawin na ito ay matatagpuan sa Maguindanao.

Mula sa mga rebelde, nagkaroon nang sagupaan ang mga sundalo sa Moro National Liberation Front (MNLF) sa probinsiya ng Maguindanao at ilang bayan sa North Cotabato. May pagkakataon pa nga na kaming mga kabataan ang nagdadala ng bala ng kanyon mula sa taguan nito para ibigay sa gunner na siyang hihila ng tali para ito paputukin. Iyon ay dahil wala ang mga tatay namin at kakaunti ang mga sundalong naiwan sa kampo.

Noong naging integrated ang MNLF at nagkaroon ng Autonomous Region in Muslim Mindanao (ARMM), medyo mapayapa na. Ngunit, ilang buwan lang ang itinagal nito dahil dumating ang isang sigalot kung saan ang mga Moro Islamic Liberation Front (MILF) ang naging katunggali ng pinagsanib na puwersa ng AFP at Integrated MNLF.

Taong 2000, kasagsagan ng mga giyera sa Maguindanao, napadaan kami sa isang eskuwelahan sa bandang Buldon. Kagagaling lang namin noon sa isang school press contest na idinaos sa Visayas at tanging ito lang ang daan (Marawi to Cotabato route) na malapit pauwi sa Parang, Maguindanao. Kahit ordinaryong eskuwelahan ito pero mararamdaman mo ang tensyon. Isa din kasi ito sa lugar na laging binobomba ng militar. Nakuha ng atensyon ko ang isang estudyante na may bitbit na baril. At animo'y galit sa akin nang malaman na ako'y anak ng sundalo. Ang mga kaklase niya ang pumigil at nagpatahan sa kanya. Narinig ko sa kanila na "Hindi yan kasali, Inosente yan". Estudyante lang din siya katulad ko pero may ipinaglalaban na siya.

All-Out-War! Matindi ang bakbakan. Ang rutang minsan kong nadaanan ay hindi na ligtas. Nag-aaral na ako sa kolehiyo nang nasugatan ang tatay ko sa isang engkuwentro. At sa semestral break ng klase ay ang uga nang pagsabog ng kanyon ang bumulaga sa bakasyon ko. Marami ang namatay. Ang ilan sa kanila, malapit na kaibigan ng tatay.

Minsan hindi ko maipaliwanag ang giyera sa Maguindanao. May pagkakataon kasi na kahit malapit na ang grupo ng mga rebelde sa kampo ay wala namang bakbakan na naganap.  Wika nga nila, "pag walang utos, walang giyera". Hindi ko rin maunawaan kung bakit pa kailangang mag-away gayong puwede naman palang mamuhay nang tahimik at walang gulo.

Ang Terorista at ang Bangsamoro Basic Law.
Marami akong nakasalamuha na mga Muslim. Karapat-dapat naman talaga sa kanila ang pagbabago at kapayapaan. Malamang ang BBL ang maging susi nito. Ganunpaman dahil ito ay isinusulong ng bandidong grupo, para sa akin, ito ay malabong mangyari. Paano ba maitatayo ang bandila ng kapayapaan kung ngayon pa lang ay marami nang dahas ang nagagawa nila? Huwag sanang kalimutan ang mga sibilyan na pinatay sa Lanao del Norte noon at maya't mayang pagsabog ng bomba na sibilyan ang puntirya sa ngayon. Paano na kaya kung ang kanilang lakas militar ay maging lehitimo? Paano na ang mga militar ng gobyerno? Kaya nga iisa lang ang tandang sa aming alagang manok dahil nagsasabong kapag dalawa sila.

Kung mula sa MNLF ay nabuo ang MILF, at dahil sa MILF ay may BIFF, hindi pa ba nadala ang gobyerno na mas lalong lumalaki ang problema? Nanganganak lamang ito. Mas malakas ang MILF kaysa MNLF, at mas tuso ang BIFF kaysa MILF, ano pa kaya ang kayang gawin ng susunod na sangay nito? Ang mga grupo na ito ay may kapasidad na magkanlong ng mga terorista at gumawa ng mga kaguluhan sa iba't ibang parte ng Mindanao.

Sang-ayon ako sa Bangsamoro Basic Law pero ang pakikipagbati sa isang grupo na alam naman natin kung ano ang istilo ng pamamahala at pananaw ay di ko sinasang-ayunan. Ang batas na ito ay dapat para sa mga Muslim na mapayapang naninirahan sa Mindanao at hindi para sa kapakanan ng iisang grupo. Isipin sana na hindi lahat ng muslim sa Mindanao ay kasapi ng MILF. 

Sana ay may pangmatagalang solusyon ang gobyerno para dito. Hindi iyong pansamantala lang. Iyong pulido at hindi tapal lang. Dahil kahit sabihing normal na lang ang giyera sa lugar na ito ay napapagod din ang aming mga tenga sa putok at iyakan.

Pagluluksa sa 44 Bayani ng PNP-SAF.
Nakikidalamhati ako sa mga namatay na pulis sa nangyaring sagupaan sa Mamasapano. Maraming Salamat at Saludo ako sa Inyo! Tunay kayong bayani sa mata ng buong sambayanan. Hangad ko din ang HUSTISYA sa inyong paglisan.

Para sa amin na may kapamilya at kamag-anak na nasa puwersa ng militar, ramdam namin ang pakiramdam nang mawalan ng mahal sa buhay dahil sa isang operasyong militar. Ganunpaman, ito ay aming napaghandaan dahil sa kanilang sinumpaang tungkulin at pagpapanatili ng kapayapaan. Hindi lamang sa magugulong bayan sa Maguindanao kundi sa buong parte ng Mindanao at ng bansa.

Mga Takaw Pansin na Eksena sa Airport

Ito ang mga paulit-ulit na eksena sa paliparan kung saan dagsa ang mga kapwa ko OFW sa tuwing ako'y nagbabakasyon.

Bato bato sa langit, ang tamaan sana ay pumikit at huwag magalit.

Riyadh International airport, KSA

Eksena 1. Sa isang umpukan, agaw pansin si kuya dahil sa kanyang boses. Hindi malaman kong sumisigaw ba o sinasadya niyang lakasan ang pag-uusap nilang magkagrupo. Naririnig din kasi ng ibang mga tao kung paano niya ipinagsigawan ang kaniyang sahod. Ipinagmamalaki na sa kanilang lahat na magkakasama sa construction , ang kanyang sahod ang pinakamalaki. Ginagawa niya ba ito para magyabang o ginagawa niya para ipahiya ang kanyang kasamahan. Ibig sabihin ba ay mas mahusay siyang magtrabaho kaysa sa iba?

May mga tao talagang bulgar sa kanilang kinikitang pera. Ayos lang yon, pinaghirapan din naman niya iyon. Kaya lang, isipin din sana na hindi lahat ng OFW na nasa airport ay mga matagumpay. Meron diyan na mas maliit pa ang sinasahod at meron ding mga walang sinahod.

"Keep your basic salary as secret.  Walang masama sa hindi pagsabi nito". Isang mensahe mula sa mga OFW na kumikita nang malaki sa abroad.

Eksena 2. Paglapag ng mga gulong ng eroplano sa lupa, hindi lamang celfon ang inilabas ng mga pasahero mula sa kanilang mga bulsa at bag habang nanatiling nakaupo dahil "on" pa ang seat belt sign. Lumilitaw rin ang mga malabatong singsing, hikaw, kuwintas, at kung ano pang palamuti sa katawan. Nakakasilaw ang liwanag na nagmumula sa mga naglalakihan at nagkikislapang mga gintong alahas na suot nina ate at kuya.

Ang mga naiinggit ay hanggang tingin lamang. Walang pambili e. Pero isipin sana na ang naipong alahas ay nakakaakit, hindi lamang dahil ito ay mamahalin. Mahalin din sana ang buhay dahil baka ang suot na alahas pa ang magiging mitsa para bawiin ito.

Magandang investment ang alahas pero may tamang lugar kung saan dapat ito ipakita. Alam natin, nakakadagdag ito ng kagandahan  o kaguwapohan, pero sa panahon ngayon isipin sana muna ang sariling seguridad habang nasa isang pampublikong lugar.

Ang kamag-anak lalo na ang mga magulang na naghihintay sa labas ng paliparan ay hindi nasisilaw sa mga alahas na suot. Ang mahalaga sa kanila ay ang pagdating natin ng ligtas at ang muling pagkikita sa loob ng ilang buwang pagkakawalay sa kanila.


Eksena 3. Sa baggage conveyor na lulan ang mga kasabayang OFW, sangkatutak na kahon ang bubungad. Kaya daw matagal ang paglabas ng mga bagahe dahil sa napakarami at naglalakihan ang mga box ng appliances tulad ng flat screen tv, components, at mga laruan. Naiirita at naiinip ang mga turistang kasabayan sa daming dalang kahon na kung papansinin ay makikita at mabibili rin naman sa Pinas.

Iba pa rin kasi kapag ang bitbit na pasalubong ay galing sa pinanggalingang lugar. Hindi nila maintindihan na ang kadalasang laman ng mga kahon ay inipon pa mula sa ilang buwan o taon na pananatili sa ibang bansa.

At hindi lahat ng OFW ay kayang magbayad at nagtitiwala sa mga cargo companies na magdadala ng mga bagahe sa Pilipinas. Kaya umaasa na sa pag-uwi ay maisama nila sa kargamento ang kanilang balikbayan boxes.

Eksena 4. Masugid na naghihintay si Ate na naunang dumating kaysa sa kanyang sundo. Posturang postura. Ilang minuto pa ay dumating na rin ang isang jeep lulan ang kanyang kamag-anak na halos isang barangay. Nagmamadaling bumaba at niyakap kaagad siya ng matandang babae na siguradong nanay niya. Samantalang ang iba ay nakatunganga. Tinititigan siya mula ulo hanggang paa. Nag-aalanganin silang lumapit kay Ate na nakaboots, makintab na legging at skirt, nakajacket nang makapal at animo'y isang Japanese anime.

Sa pananamit pa lang ay malalaman na ang isang kababayan ay galing sa abroad. Para sa mga matang sanay na sa ganitong klase ng kasuotan ay normal lang at malamang hindi pansinin. Huwag lamang sumobra at gawing malaking tanghalan o fashion show ang paliparan. 

Photo by Chameleon Farm

Mahalaga sa ating mga OFW na makopya ang katangian ng isang chameleon. Ang pagbabago at ang pag-angkop ng kulay nito sa lugar kung saan siya gumagapang ay magsisilbing gabay at proteksyon natin sa dalawang lipunan na ating ginagalawan.

Driving in Saudi: Yes or No

If you're a woman working in Saudi Arabia, this post is not for you. Women are not allowed to drive cars in this country.

However guy expatriates, who are not driver in profession but having a family iqama like me have the benefit of owning a car. But driving in Saudi is the most critical decision that I would possibly make. So I'm writing this post in english, so comments and suggestions from other nationalities working in the kingdom will be freely recognized .

Yes to Driving!
There are so many advantages why an expatriate must drive a car here in Saudi Arabia.

1. Saudi Arabia has the cheapest petrol. The premium diesel fueling a car is only 0.45 riyals per liter or around six pesos in Philippines. Just imagine how many kilometers a car could run at 15 riyals full tank. Maybe more than a week. The whole world fuel prices are increasing but Saudi Arabia and other Gulf countries kept their fuel prices low.

2. Having the cheapest petrol, Saudi Arabia also has the cheapest car sale and car rental. Without a down payment and monthly installment plan for as low as 600 riyals, you can have your brand new car. Or you can rent a car for 90-100 riyals for 24 hours.

3. Public transportation is not available in some cities. So driving an own car is necessary. However, if you have contacts to legitimate taxis (only few), then this will not be a problem.

4. The country has good and excellent widened highways. The well managed roads are mostly four to six lanes, one way route.

5. Well, the country has the best technology in terms of managing and controlling traffic. They recently introduced the system (called SAHER) for generating charges & fines and inquiries purposes. Once captured by their camera, immediately they will send SMS on violator's registered mobile. The violator can settle his penalties at home at his convenience. One must be registered in www.moi.gov.sa to have a complete access.

No to Driving!
Saudi Arabia has no good record in term of driving.

1. The highest accident rates brought by driving was recorded here in Saudi Arabia. I witnessed some of them and Mr. Google knows it! The high standard highways gave not only comfort but made the driver unnoticed that he exceeded the car's speed limit.

2. Fuel is low but violation fines are extremely high. There are traffic cameras situated on highways and only veteran drivers know well the location. Exceeding speed limit captured by a camera costs 300 riyals. How much it would be if you caught by other cameras in same highway? There are more expensive fines than this.

3. There are problems that might be encountered along the road. And waiting for a "Good Samaritan", is not common in here. I must handle the troubleshooting first before calling help from known friends.

4. Driving here would exposed me to Saudi strict law. Accident is uncontrollable and everyone knew that the punishment for death is only death.

5. Nowadays, there are so many expatriates in Saudi due to industrial expansions. As benefit competition between companies, some provided cars to their employees. Salaries also adjusted in such a way that an ordinary employee could avail luxuries. Parking spaces in the cities are also in competition. What is then the used of having a car if it was parked very far from the door step?

6.  In between traffic trouble, traffic officer will not speak nor understand english. So sometimes, explanations brought more troubles. I remembered a friend complaints because he was once caught on the road, "There are so many expat in Saudi, traffic police should know international language.". He was then replied by a guy, "My friend, we're not in London or America.". A reminder that this is an Arabic speaking country.

Driving, I'm thinking of it!

Education for the next Generation

Ilang araw na lang, magpapaalam na ang buwan ng Marso.

Graduation day...isang araw ng kasayahan at kalungkutan. Nakakarelate, dahil napagdaanan din naman yan. Ilang graduation ba ang ipinagdaanan mula kinder hanggang kolehiyo.

Ang pagtatapos sa eskuwelahan ay ang inaasam-asam ng bawat estudyante at pinapangarap ng isang magulang para kanyang mga anak. Ang pagtatapos din ang nagsisilbing inspirasyon ko noong nasa elementarya pa. Papasok ng walang baon, paulit -ulit ang ulam na tuyo, at pabalik-balik ang suot na uniporme. Matatapos ang hirap kapag nakamartsa na. Ngunit ang lahat ng ito ay balewala dahil ang mga batang lumaki sa hirap ay masigasig mag-aral hanggang sa makapagtapos. Dala ang paniniwala na ang edukasyon ang mag-aalis sa amin sa kahirapan.

Nang sinapit ang high school, naulit muli ang dinanas. Hanggang sa nakuha ang kursong hindi naman pinangarap ngunit sadyang ibinigay dahil walang pagpipilian. Ikaw ba naman ang papipiliin sa dalawa: kursong di mo gusto o walang kurso!

Mabuti na lamang hindi ako naniwala na pagkatapos ng graduation ay gaganda na ang buhay. Mali ang pananaw na iyan. Dahil pagkatapos ng kolehiyo, paghahanap sa trabaho na naman ang kailangan suungin. Makikipagkumpetensiya para makahanap ng magandang kumpanya. Makatanggap lamang ng sahod para hindi na humingi at umasa pa sa magulang.

Para sa akin, ang pagiging matagumpay ng isang tao ay hindi nakukuha sa taas ng pinag-aralan o mamahaling eskuwelahan. Ang tagumpay ay kung masaya ka sa buhay sa kabila ng propesyon at trabaho. At ang sinasabing trabaho, ay matutunan mo naman ito kahit hindi ka nag-aral sa isang eskuwelahan. Kailangan lang talaga ito dahil kasama ang educational attainment sa qualification. Maliban na lang kung career profession ang gusto tulad ng abogado at doktor. Dahil ang work attitude at ethics naman ay nasa sarili at hindi galing sa mga teacher. At hindi lahat ng tao na nakapag-aral ay matagumpay dahil ang iba diyan ay magagaling na businessman kahit di nakapagtapos ng elementarya.

Ganunpaman, sa kasalukuyang panahon kailangan ng isang individual na maging competitive na tanging sa paaralan lamang natututunan. Mas mataas ang magiging market value ng sarili kapag nakapag-aral. "Education is the key to Success", wika nga.

At sa kabila ng pag-usbong ng mga teknolohiya, (facebook, cellphone), may ibang mga kabataan na nanatiling salat sa buhay. At katulad ko rin dati, sila ay naniniwala na ang edukasyon ang babago sa antas ng pamumuhay.

Sa eskuwelahang ito, dito ako natutong magsulat ng ibang titik maliban sa pangalan ko na itinuro ng mga nakakatanda kong kapatid. Dito ko rin nalaman na may numero pa pala pagkatapos ng 10 dahil yon lang ang natutunan ko sa bahay. At sa eskuwelahan na ito, nililingon ko ang napakaraming alaala ng aking kabataan.

Hindi maitatanggi na may naimbag ang paaralang ito sa antas ng pagbabago sa buhay ko. Hindi ko pa masasabing isa na akong matagumpay na tao dahil may mga gustong bagay pa ako na di ko pa kayang abutin. Kaya sa susunod na pasukan, tutulungan ko ang aking mga kabarangay para sa kanilang "kusang loob" na aktibidad. Sa ganitong paraan ay unti-unti kong masuklian ang naibigay ng paaralan sa paghubog ng aking sarili.

Isang pampubliko ang paaralan at di naman kalakihan ang babayaran ngunit dahil sa hirap ng buhay, kahit bente pesos na bayarin ay napakalaking isyu na tuwing pag-uusapan.

Hindi lamang isa, kundi 20 mag-aaral ang madadagdag sa mga estudyanteng walang babayaran na miscellaneous. Idadagdag sila sa mga estudyanteng tinutustusan na ng mga barangay officials, mga kabarangay na nakakaangat sa buhay, at mga nagtatrabahong mga indibidwal. Maraming salamat sa kanilang paniniwala na kailangan ng bawat isa na magtulungan para makapag-aral ang lahat ng mga kabataan sa aming barangay.

Gustuhin ko mang iadopt ang buong eskuwelahan pero hindi pa kaya ng sariling bulsa. Kunsabagay, wala namang imposible kung maraming tao ang tumutulong.

Ang makikita sa ibaba ay ilan lamang sa mga larawan na nakunan sa isang masaya at matagumpay na Christmas Program last December 2013 in Malayan Elementary School.

Dilaw na Buhangin

Tuwing ako'y napapadaan sa bahagi ng disyertong ito, palaisipan pa rin sa akin kung papaano tumubo ang mga halaman sa buhanginan. Isang ordinaryong tanim na napadpad sa isang hindi ordinaryong lupain.

Ito ang mga bulaklak na sumisibol tuwing panahon ng taglamig dito sa disyerto. Animo'y maliliit na sunflower. Ang kanilang paglitaw sa kalbong buhanginan at walang humpay na pamumukadkad ay nagpapahiwatig ng magandang panahon at klima. Sila ang nagpapasigla at nagbibigay ng kakaibang kulay sa aking mga mata dito sa disyerto.

Kung ang bawat puno na aking nakikita ay napapaligiran ng water hose, sila naman ay wala. Ang langit na mismo ang kusang nagdidilig sa kabila ng pag-iwas ng ulan. Kung kailan nangyayari ang pagdidilig, iyan ang hindi ko alam.

Ang kanilang pananatili ay may hangganan. Kaya sa loob ng ilang buwan, nanatili ang berdeng dahon at hitik na mga bulaklak. Kumbaga, sa maiksing panahon na iyon, binibigay nila ang pinaka "best" nila. Buhay na buhay ang disyerto na parang isang hardin.

Ilang linggo na lang mawawala na sila. Kung dati, punong-puno sila sa espasyo na ito, ngayon may mga bakante na. Hindi na rin bumabalik ang kanilang mga dahon sa tuwing ito'y nalalagas. Mawawala na ulit sila sa aking paningin pansamantala. Alam ko, tutubo ulit sila pagdating ng araw.

Katulad sa aming mga OFW. Ang aming pangingibang-bayan ay di pangmatagalan. Darating din ang araw na kami'y babalik kasama ang pinangarap na pagbabago. Katulad ng bagong sibol na bulaklak, mamumukadkad ng matagumpay. Patnubayan sana kami ng Maykapal.

Ang Yabang! Porke't Abroad

Mayabang.

Isang katangian na hindi ko kailanman inaamin ngunit parang libag na nakadikit sa akin nang hindi ko namamalayan. Ito raw kasi ang napapansin ng ibang mga nakakakilala sa akin.

"Kapag galing sa abroad, mayabang!"

Kaya lagi kong itinatanong sa sarili, mayabang ba talaga ako? At ang pag-aabroad ko ba ang naging dahilan nito?

Ilang buwan akong nawala sa amin. At sa tuwing ako'y uuwi, aking nararamdaman na tila ako'y estranghero sa aking lugar. Nandoon iyong pagkakataon na tila hindi ko na kabisado ang takbo ng usapan ng kapamilya o kapitbahay. Kung saan ba puwedeng isingit ang jokes na nakuha sa katrabaho o kung kailan simulan ang kuwentuhan sa pakikipagsapalaran ko sa abroad. Iyong tipong hindi na ako nakakasabay sa usapan ng bayan. At kung saan ba nababagay ang bawat salita mula sa bibig nang hindi nayayabangan ang kausap.

Kapag madaldal ka, mayabang ka. Kapag wala kang kibo, mayabang ka pa rin. Hindi maiwasan na magkuwento ng mga pagkain na natikman, mga kagamitang nabili at mga lugar na napuntahan. Ngunit minsan ang salitang lumalabas sa bibig ay di na pala maganda sa pandinig ng iba. May angas na at kayabangan! At kapag tahimik naman, ganun pa rin ang impresyon ng kausap.

Pakikisama. Siguro ito iyong wala ako. Hindi na kasi ako masyadong umiinom ng alak. Tuluyan nang nawala ang hilig sa inom nang nandito ako sa Saudi. At kapag naimbitahan ay hanggang isang bote na lamang. Kadalasan din akong tumatanggi kapag inaalok ng tagay. Sa nakakaintindi ng aking sitwasyon, malamang ako'y exempted. Ganunpaman sa iba, ang di ko pagtanggap sa kanilang paanyaya ay isa ng kahambugan.

Magkano bang sahod mo sa abroad? Isang tanong na iniiwasan kong sagutin. Kapag sinagot ko, siguradong may mayayabangan sa akin. Maliit o malaki man ang suweldong bibigkasin. Wala kasing naniniwala na talagang maliit ang sahod ko. At kailanman, ang usapang "May Puhunan" o Pera ay mahirap pag-usapan lalo na sa harap ng maraming tao.

Minsan bumisita ang isang malayong kamag-anak. Kaunting kuwentuhan muna sa simula hangga't naitanong kung saan at ano na ang mga investments ko. Natameme ako. Ano nga ba? Sa loob ng ilang taon, maliban sa narenovate ang bahay namin ay wala na. "Wala pa po e. Nag-iipon pa kasi". Hindi siya naniwala at pilit pa rin akong pinapaamin.  Ayaw niyang maniwala na ilang taon na ako sa abroad ay wala pa ako ni isang kuwadradong lupa. At kapag walang naniniwala sa sinasabi ay ako na... Ako na ang mayabang.

"Sir kumusta na ang buhay sa abroad?", bati sa akin ng security guard ng bangko sa bayan. Paano kaya niya nahulaan na nasa abroad ang trabaho ko? Wala naman akong alahas sa katawan. Ni hindi pa nga ako nakabili ng malaking kuwintas o malabatong singsing na ginto. "Ako kasi lagi ang nag-aassist sa nanay mo na di alam gamitin ang ATM." Ngumiti ako at nagpasalamat sa lahat ng mga tulong niya. At di ko siya nakalimutan dahil sa mga salitang binitawan niya;

"Sa lahat ng nag-abroad, ikaw lang yata iyong kakaiba. Mabait, simple, at walang luho sa katawan."

Sa totoo lang, maraming galing sa abroad ang matagumpay dahil sa sila ay MAYAYABANG. Ipinagmamayabang na sa loob ng mahabang panahon ay nanatiling mabait at buo ang pamilya.
Ipinagmamayabang at hindi kinakalimutan ang simpleng pamumuhay nila.
Ipinagmayabang ang magandang kalusugan na tinatamasa nila.

Pag-aalala para sa isang Domestic Helper

Animo'y nasa isang bilangguan. Malapit nang lumaya at makakatapak muli sa tinubuang bayan. NAIA-3.

Emosyonal - ganito ko isalarawan ang isang babaeng housekeeper na kaharap ko noon. Nasa airport kami ng Dammam at naghihintay ng oras para sa aming flight na may stop over sa Abu Dhabi. Akala ko nga isa siyang pinay dahil napalibutan siya ng mga pilipino. Lahat nakikinig sa kanya! Tapos na ang kontrata niya at laking pasalamat niya na uuwi na siya sa Indonesia.

Pilit niyang ikinukwento sa salitang English ang hirap na kanyang pinagdaraanan. Minsan nga senyas na lang ng mga kamay at pahid ng luha sa mga mata ang aming nakikita. Ang kanyang mga kuwento ay may kurot sa puso. Hindi lamang pala mga Pinoy DH ang nakakaranas ng ganito. Mga tadyak at sampal at kahit gutom ay kanyang nadaanan sa kanyang mga naging amo. Ipinasapasa at paiba-iba ang kanyang mga amo. Iyong panghuli ang mabait dahil binilhan siya ng tiket at pinauwi. Sa kakukwento niya ay minsan napahagulgol kaya may isang Pinay ang yumakap sa kanya. Nakakarelate, dahil isa rin siyang housekeeper o domestic helper (DH). Mabait nga lang iyong naging amo niya.

Ang Pilipinas ang isa sa bansa na nagpapadala ng housekeeper dito sa Saudi Arabia. At dahil sa mga batas na nagsasaklaw sa kapakanan ng ating mga Pinoy DH, ay medyo napapaangat at naalagan ang ating mga kababayan. Mabuti na lang at medyo maingat na ang ating pamahalaan sa ngayon.

Ayon sa isang Saudi na kakuwentuhan ko, halos lahat ng mga pamilyadong Arabo ay may housemaid. At kadalasang kinukuha nila ay galing sa bansang Ethiopia, Indonesia, India, Sri Lanka at Pilipinas. Ngunit madalang lang silang kumukuha ng isang Filipina sa ngayon dahil mahal ang salary rate. Ang pinakamura ay ang mga Ethiopian na tumatanggap ng 500-600 riyals (mga 6,000 pesos), ang Indonesian ay 600-700 riyals (mga 7,000 pesos), ang Sri Lankan, at Indian naman ay nasa 700-900 riyal (9,000 pesos). Samantalang ang isang pinay ay nasa 1,200 - 1,500 (15,000 pesos) kada buwan.

Iniiwasan nila ang isang Pinoy DH dahil sa masyadong mahal para sa isang normal salary earner na Arabo. Kaya Ethipioan o Indian ang kanilang kinukuha. Samantalang ang mga maykayang pamilya sa Saudi ang halos nakakakuha sa mga Pinoy DH. Isa pang dahilan ay ang pag-iwas sa temptasyon ( kaya siguro may nanghahalay). Magaganda daw kasi ang mga Pinay.

Minsan may nagtanong sa akin kung mayroon ba akong kakilala. Naghahanap kasi ang pamilya nila ng house maid. Sabi ko wala at kahit meron man, hindi ko ito sasabihin.

Sabi ko, " Don't hire a Filipina as a housemaid. Hire them as a tutor or a nanny." Sumang-ayon siya sa akin. Iba kasi mag-alaga ng bata ang isang Pinay. Napansin niya rin ito sa hospital. Kung paano humawak at mag-alaga ng bata ng mga Pinay nurses. Sobrang maingat na kahit iyong asawa niya ay di magawa ang ganung klaseng intimate care na ginagawa ng mga nurses.

Naalala ko rin ang kuwento sa akin ng isang South African guy na nagtratrabaho rin dito sa Saudi. " I was surprised that a young Saudi girl can speak English. No doubt, i saw her nanny, from Philippines."

Kahit anong propesyon dito sa Saudi ay puwede. Maliban na lang sa trabaho ng housemaids. Sa dahilang sila ang pinakamalapit sa mga  pang-aabuso, pagmamalupit, at pagmamaltrato. Hanap nga ay trabaho ngunit hindi naman sigurado kung mabait ang magiging amo. Pang-isahan lang per household ang hiring kaya kapag inabuso ay walang kalaban-laban. Kaya mas gugustuhin ko pang tigilan na ng bansa ang pagpapadala ng Pinoy DH sa Middle East dahil na rin sa mga naging karanasan ng karamihang DH.

Malaking tulong ang nagagawa ng mga housemaids sa isang tahanan, lalo na sa isang malaking pamilya, ayon sa isang Arabo. Ganunpaman, mas sobra pa doon ang impact sa isang tahanan na may isang pinay DH. Hindi lamang sa paglilinis ng bahay sila magaling. Ito'y napapatunayan sa asal at kaugalian ng isang batang Arabo na minsang nakasalubong ay nakangiti at  binabanggit ang salitang "Kumusta ka?".

Amnesty extended!

Tambak!

Bumagal ang mga normal transactions sa aming kumpanya kapag involve ang government services. Nakatambak pa rin at di maasikaso ang mga iqama na for application at renewal. Dati kasi matagal na ang isang buwan para sa processing.

"Nothing finish for iqama, for all iqama", pailing-iling na sabi ng Government Relation staff namin . Hindi na ako nagtanong pa.

Naiintidihan ko, unang inaasikaso ang mga expat na may problema sa iqama status at iyong mga iligal workers na sinasabi. Top priority sila sa mga nagdaang buwan! Deadline na kasi dapat ngayong araw.

Maraming natuwa! Pinalawig pa ng Hari ang grace period ayon na rin sa recommendations mula sa Saudi Ministries of Foreign Affairs, Labor and Interior, business sectors at mga embahada.

"Hundreds of thousands of expatriates and Saudis breathed a sigh of relief across the country yesterday as Custodian of the Two Holy Mosques King Abdullah extended the amnesty period until Nov. 3. "-ARAB NEWS.

Magsisimula na ulit sa Nobyembre 3, ang mga sunod-sunod na inspection.

May apat na buwan pa ang mga expats na ayusin ang kanilang status.

"The Ministries of Interior and Labor call on all concerned people to work to meet all the statutory requirements and correct their status as soon as possible within the referred period, otherwise those who do not respond positively, they shall be subject to maximum penalties in accordance with the provisions of the regulations."-ALRIYADH.

Masayang balita din ito sa mga OFW dependents na nagtatrabaho. Binibigyan na rin sila ng pahintulot na magtrabaho ayon na rin sa mga kondisyon ng Ministry of Labor.

"Deputy Minister of Labor Dr. Mufraj Al-Haqbani said the amnesty period allows dependents of expatriates to work as long as they have a written request from the business that wishes to employ them, are at least 18 years of age and have been listed as dependents to legally resident expatriates for at least one year. The firm hiring the dependent must also have the consent of the sponsor of the dependent." - SAUDI GAZETTE

Nagkakaroon ng bagong pag-asa ang mga OFW na minsan ay nabigo at muling bumabangon dito sa Saudi.
At sa mga gusto nang umuwi. mabibigyan pa sila ng sapat na panahon na makaalis ng walang penalty.

Maraming Salamat sa Hari ng Saudi!

Sablay na Reproductive Health at Divorce Bill

Habang naglalakad ako sa isang bayan sa Cavite, may isang batang lumapit sa akin. Nanglilimos. Kumuha ako ng barya, ipinatong ko sa kanyang palad. "Salamat po". Nang biglang nagsipagpuntahan sa akin ang iba pang kabataan. Kasamahan niya yata. Naubos ang barya ko.

Sa Baclaran, inialok ako ng sampagita ng isang bata. Nagmamakaawa para daw sa pag-aaral niya. Binigyan ko siya ng P50 at binalik ko sa kanya ang tuhog ng mga bulaklak. Tulong ko na yon sa baon niya. Inalok din ako ng isa pang batang tindera, dapat bilhan ko rin daw siya tulad ng una.

Sa Maynila, nilapitan ako ng mga grupo ng mga kabataan. Nanglilimos. "Ito P50, paghatian niyo na ha?" sabay abot sa medyo leader nila. "E kuya, di po namin sila kasama".

Mula noon, kapag may nakasalubong akong bata na nanglilimos, hindi na ako nagbibigay. Iniisip ko na baka kukulangin na naman ako ng barya. O di kaya parang kinokonsente ko na mas ayos ang mamalimos dahil may pera. Isa pa may mga magulang naman sila at ano ba ang ginagawa nila sa lansangan na dapat ay nasa eskuwelahan?

Family Planning. Bata pa nang nag-asawa ang aking mga magulang kaya di maiikukubli na maraming supling ang kanilang napatubo. Kung hirap ang pag-uusapan, e talagang mahirap ang maging marami lalo na kapag financially ay kulang. Ganunpaman, nagawang igapang ng aking mga magulang na kahit sa high school man lang ay may matapos kami.

May family planning ba noong kapanahunan namin?

Laging ikinukwento sa akin ni Ermat na isa daw akong withdrawal baby. Hindi nila inaasahan na mabubuo ako dahil nga sa natural method na iyon. Ibig sabihin sumablay! Isa pala akong sablay! At ang calendar method ay para lamang sa iilang mag-asawa. Aminin natin iyan! Kaya, lumipat si Ermat sa pills ngunit kapag tinamad ay lumulubo ulit. Hanggang naisipan ni Ermat ang injectable na sobrang epektibo. Iyon nga lang siyam na kaming magkakapatid.

Ang malaking pamilya ay masaya kung sapat ang pagkain sa hapag. Kahit ito man lang!

RH BILL. Noong kasagsagan ng RH bill issue, doon ko lang nalaman na ipinagbabawal pala ito ng simbahang Katolika. Isa akong katoliko, pero ba't hindi ko alam iyan? Ibig bang sabihin niyan ay may mali sa akin? Kulang nga siguro ako ng subject na religion sa high school. Isa pa, matagal ng gumagamit ang pamilya ko ng artificial contraceptives.

Bago ako ikinasal, may seminar sa Health center at sa simbahan para sa family planning. Ang Health center, nakapokus sa artificial samantalang ang simbahan ay sa natural method. "Natural" sabi ng asawa ko. "Aprub!" ang sagot ko. Natural method, hindi dahil isa akong Katoliko kundi dahil iyon ang gusto at napagkasunduan naming mag-asawa.

 Para sa akin, ang RH bill ay pasiunang tulong ng gobyerno hindi para sa katulad kong nakakaintindi sa kung ano ang pagpaplano ng pamilya. Ito ay para sa ating mga kababayan at kabataan na hanggang sa ngayon ay naguguluhan.

Sa lipunan natin ngayon, kung sino ang siyang pinakamahirap ay siya pa ang may napakaraming anak. Ang mga ayaw nang mag-anak ay sige pa rin at walang magawa dahil kulang sa kaalaman. Ito na yong sagot, ang edukasyon sa Reproductive Health. Ang pagiging responsable! Iba kasi ang  BIYAYA sa sinasabing PABAYA!

Contraceptives VS Abortion. Katulad ito sa tanong kung alin ang nauna sa itlog at manok. Kung ang tao ba ay galing sa lupa o galing sa unggoy. Kung naniniwala ka sa science, pangatawanan mo iyan. Para sa akin, ang paggamit ng contraceptives ay sobrang layo sa pagpatay.

DIVORCE. Kung naaprubahan ang RH Bill, ito na raw ang susunod. Para kanino? Para sa iilang tao?

Nasa dugo na natin ang mapagmahal sa pamilya. Kasama ng Balangay ng ating mga ninuno ang pagpapahalaga natin sa isang tahanan. Kaya nga tayo nag-asawa para magkaroon ng sariling pamilya at tahanan na mauuwian.

Lalong magagasgas ang kasabihan ng mga nakakatanda na "Ang pag-aasawa ay hindi parang kanin, na kapag naisubo na ay puwedeng iluwa".

Ang daming ikinakasal na hindi handa, mga pasaway! May isang beses, binulyawan ng isang health facilitator ang isang magulang dahil sinamahan pa ang kakadebut pa yatang anak sa seminar ng kasal. "Umuwi kayo, papasok-pasok ang mga iyan sa pag-aasawa tapos magpapasama pa sa inyo!" Walang nagawa si nanay e kasi tama nga naman si Maam.

Ang pag-aasawa ay isang pangako. Kung hindi mo ito kaya ay huwag mo ng pasukin!

Anong bago sa NAIA?

Tatlong beses akong nakapagbakasyon noong nakaraang taon kaya kahit papaano ay may masasabi kahit limitado lang ang kaalaman sa kung anong bago sa paliparan natin. Ito ay base sa sarili kong experience.

FEBRUARY. Pinawisan si Misis. Tatlong tanong lang ay tinatakan na ng immigration officer ang kanyang bagong passport sa NAIA 2. Nagpasalamat siya dahil nalampasan na niya ang mapanuring mata ng counter na ito para sa mga Pinoy na gustong magtour sa ibang bansa. Subalit hindi pa pala tapos. Hinabol at ininterview siya ulit ng dalawang immigration officer. Bukod ang dalawang opisyal na ito kaysa doon sa nakaupo sa counter. Tinanong si Misis. "Sinong pupuntahan mo sa Bangkok? Ano ang kumpletong pangalan ng asawa mo? Kailan kayo ikinasal? Saan siya nagtatrabaho? Anong trabaho niya? Anong kumpanya niya? Kailan ang birthdate niya? Kailan siya huling dumating? Kailan siya huling umalis?" At marami pang tanong. Nasagutan lahat ng asawa ko ang mga tanong nila dahil naabisuhan ko na siya na ihanda ang sarili sa mga posibleng tanong sa immigration. "Wait lang ha, tanungin ko muna ang boss namin." Saglit na naghintay. " O paano ito?" tanong ng isang officer. "Okey na yan, nasagutan naman niya lahat ng tanong," sagot ng isa. Napangiti ako nang nagtext si Misis na nasa predeparture na siya habang hinihintay ko siya sa Bangkok.

Nang ikinukwento ni Misis ang unang karanasan niya sa international hall ng NAIA, di maiwasan na uminit ang ulo. Ganito ba talaga kahirap ang makalabas ng bansa? Normal ba ang ganoong tanong o may motibo kaya nagtatanong? Marami na akong nabasa na ganito rin ang experience nila. Ibig sabihin ito na ang standard? May tatak na ang passport, haharangin ka pa! Hindi man lang nila binabasa ang mga dokumentong inabot sa kanila ni Misis. Hinahawakan lang. Nandoon ang kanyang employment certificate, leave certificate, bank certificates, return flight tickets, trip itinineraries, at hotel voucher. Mabuti na lang dala ni Misis ang marriage certificate at baka iyon pa ang dahilan sa pagkapalya ng aming bakasyon.

Arrival sa NAIA 2 mula sa Bangkok. Pila sa immigration halos 15 minutes. Mabilis kahit madaming nakapila. Medyo natagalan lang sa pagkuha ng bagahe. Naabutan pa kasi namin na galing pa sa ibang flight ang mga bagaheng nasa conveyor. Kaunting hintay lang. Nakalabas kami ng airport after 40 minutes.

Philippine Airline in Bangkok International Airport

MAY. Dumating sa NAIA-1 ng 10:15 ng gabi. Parang nakaexpress lane na ang mga OFW sa immigration. Hindi na katulad dati na napakahaba ng pila sa OFW lane. Ganunpaman, kahit halos himatayin ka na sa bilis ng hakbang para lang makauna sa immigration ay wala pa rin itong silbi dahil magtatagal ka rin sa pagkuha ng bagahe. Mahigit 30 minutos bago inilabas ang bagahe ko. Halos panghuli na. Nakalabas ako ng airport after 45 minutes. Mabilis na rin. At sa arrival hall. Masyadong masikip. Kawawa ang mga pamilyang naghihintay. Masyadong mainit kahit gabi na.

Pagbalik. NAIA-2 domestic to NAIA-1. Sa lapit na iyon pero halos 30 minutos ang itinagal. Limang minuto lang sana ang biyahe kung walang trapik. Malaking tulong ang airport transfer shuttles. 20 pesos lang ang pamasahe at aalalayan ka pa sa pagbuhat ng bagahe. Sana ganyan ang totoong serbisyo!

NAIA terminal 2

NOVEMBER. Dumating sa NAIA-1 ng 9:10 ng umaga. Hindi na kailangang magmadali. Kaunti lang ang mga pasaherong dumadating. At dahil sa wala masyadong pila, napansin ko na marami na palang immigration counter ang kanilang idinagdag kaya walang duda, ito na iyong sinasabi nilang may nagbago sa NAIA.

Katulad pa rin ng dati, mahigit o kumulang 30 minutos pa rin ang bagahe bago nakalabas ng conveyor. Mapupuna rin na may mga CCTV ang lugar kung saan inilipat ang bagahe mula sa trailer papunta sa conveyor. Ang mga ginagawa sa bagahe ay mismong napapanuod ng mga pasahero. Halos 40 minutos bago ako nakalabas ng airport.

NAIA-1 to NAIA-2. Walang trapik kaya saglit lang ang pagbiyahe. Nakakapanibago ang NAIA-2. Kakaunti lang ang pasahero di katulad dati. Hindi na kasi lahat ng PAL flights ay nakabase sa terminal 2.

Sana maranasan ko rin ang 25 minutes travel out sa airport. Sa palagay ko mararanasan mo lang iyon kung ikaw ay:
1. Hand carry baggage lang ang dala.
2. Business Class passenger ng isang airline kung saan prioity ang bagahe mo.
3. VIP visitors (officials, ambassadors, artista, diplomat, etc.)

__________________________________________

Bagong taon, may bagong aabangan.
Pababa nang pababa ang palitan ng pera dahil sa malakas na ekonomiya ng Pinas. Mataas pa rin ang mga presyo ng bilihin sa Pinas. Kawawa ang mga papadalhang pamilya dahil liliit ang perang matatanggap. Kapag kinulang na ang panggastos.......
Mali pala. Kawawa pala ang OFW. Wala siyang magawa kundi dagdagan ang perang ipapadala.

Plastic Free Mind

IMAGINING PLASTIC. Mula sa latak ng mga Oil Refineries nanggaling ang mga monomer o hydrocarbons. Sa halip na itapon, sinasalo ito ng mga Petrochemical Industries (kung saan tayo nagtatrabaho) para maging polymer resins at mapakinabangan. Ang polymer resins ang raw materials ng Plastic Industries na gumagawa ng mga bagay na makulay, magaan, at mas komportable. Pangmatagalan o pansamantala man.

Sunod-sunod ang mandatory plastic ban sa mga main cities sa Pinas. Hindi ko mawari kung ito'y totohanan na talaga o pansamantala lang. "Tama ito" ayon sa mga Environmentalists na nagmamalasakit sa kalikasan ngunit "di ito ang solusyon" ayon naman sa mga Engineers na nagtratrabaho sa mga plastic industries.

Buhat noong bumaha kasama ang basura sa kamaynilaan, marami na ang sumusunod sa panawagan na bawasan ang paggamit ng plastic bags. Para sa mas malinis na kapaligiran, pag-iwas sa pagbaha, at pangangalaga sa Inang Kalikasan. 

"PLASTIC FREE", parang may mali yata sa ganitong tarpaulin printing sa mga malls at nakikita ko sa TV. Hindi ibig sabihin na kapag walang plastic grocery bags ay wala nang plastic. Ang film ay isa lamang application ng plastic kung saan ginagawa itong manipis at transparent katulad ng liners at grocery bags.

May iba't ibang klase ng plastic depende ito sa kanilang origin component o tinatawag na "monomer". Ang resin plastic code ay para sana mapabilis ang seggregation ng plastic. Ito ay makikita sa ibabang bahagi ng bawat bote. Lahat sila maliban sa polystyrene(PS) ay may film applications kung saan maaring gawing plastic bags. (Inilista ko na para di ko makalimutan at sana makatulong dagdag sa kaalaman! Ito ay base sa mga nakikita kong plastic made materials sa loob ng bahay.)

 PET o PETE (Polyethylene Terephthalate) ay madalas ginagamit sa mga naiinom nating bote ng tubig o juices, lagayan ng mga candies sa tindahan, garapon at mga cosmetics bottles (baby oil, gel, facial cleanser).
Medyo malambot at clear ang mga lagayan na tipong alam na natin ang kulay, hugis, at dami ng laman kahit tinititigan lang.

HDPE (High Density Polyethylene) ay madalas lagayan ng mga cosmetic products (lotion, powder), rekados sa kusina (asin, paminta, toyo, suka) at bote ng mga gamot at shampoo.
Makapal at may katigasan ang mga bote. Kadalasan na pigmented o may kulay ang plastic na ito.

PVC (Polyvinyl Chloride) ay madalas ginagamit sa blister packs ng mga gamot, blood bags, floor tiles, shower curtains, at electrical insulation. Kapag sinasabing PVC, water pipes na kaagad ang iniisip natin.

LDPE (Low Density Polyethylene)  ay kadalasang film kaya makikita mo ito bilang bags at malalambot tulad ng mga squeezable bottles (ilang brand ng shampoos). Ito rin yong packaging ng mga tinapay, frozen meats at ginagamit na pantakip sa mga ulam.
Malambot ngunit matibay kaya nakakagawa ito nang pangmatagalan at matibay na packaging bags.

PP (Polypropylene) ay gamit na gamit sa pagsasaka dahil sa sako. Ginagawa din itong mga baunan at plato. Madalas din lagyan ng mga beauty products (deodorant, lotions)
Matibay at matigas.

PS (Polystyrene) ay madalas suki ng mga food chain. Lagayan ng mga take out! Damay pa ang plastic na kutsara, tinidor at baso na lagi nating ginagamit sa mga parties.
Madalas madaling mapudpod o madaling punitin ang plastic na ito. Minsan rigid din o matibay ang pagkagawa.

OTHER, PC (Polycarbonate), baby milk bottles at mga sachets ng shampoo at toothpaste.Iyong 5 gallons na bote ng tubig ay gawa din nito.
Ang material nito ay binubuo ng higit sa 2 combination ng mga materials (1 to 6).




Ang PET (1), HDPE (2), PVC (3), at PP (5) ay halos di nagkakalayo sa mga gamit at applications. Iyong mga kagamitan na pangmatagalan tulad ng mga malalaking containers, tubo ng tubig, at mga plastic materials na makikita sa ating bahay, kotse, laruan ng mga bata, at mga kasangkapan.

Ang application ng bawat plastic ay depende rin sa availability ng plastic resin sa lugar at sa paggagamitan o demand ng mga kustomer. Halimbawa, sa bote ng gamot, minsan ang bote ay yari sa HDPE o minsan PP.

Masyadong malawak at versatile ang gamit ng plastik sa ngayon. At kapag dumating ang araw na required ang bayong sa pamamalengke. Itong mga Plastic Industries, gagawa din sila ng mukhang bayong pero mas matibay pa sa bayong dahil hindi naluluma.

Kakaunti lang sa Pinas ang plantang gumagawa ng "polymer resin", ang main materials sa paggawa ng plastic, kung ikumpara dito sa Middle East. Ibig sabihin kakaunti lang din sana ang iniexpect nating basura. Iyon ay kung mayroon tayong tamang seggragation, pagtatapon, at pagrerecycle ng ating  plastic na basura.

Status Updated

Payak. Mahirap. Simple.
Bata pa lang, mahilig na akong magPOST at magSHOUT OUT parang sa FACEBOOK. Mula sa isang patpat na napulot sa sangang tuyo at sa bakurang malawak, nakakasulat at nakakagawa na ako ng maraming nakakatuwang bagay. Sa lupa, nakakapagdrawing ako ng anyo ng bundok, bahay kubo at bukirin. Siyempre laging present sa eksena ang haring araw. Nakakasolve rin ako ng assignment sa math na walang scratch at madali lang burahin kapag nalilito. Nakakasulat ako ng mga malalaking letra na minsan kinakalaban na ng mga langgam dahil nadadamay ang colony nila. Nailalako ko na ang sarili ko bilang isang doktor, engineer o abogado. Ang tayog mangarap noong kabataan. Kung alam ko lang na di masama ang mangarap sa panahong iyon ay isinagad ko na sa presidente o di kaya maging isang bilyonaryo man lang. Malabo kasi ang pangarap kung nakikita mong may naghihirap.
Mula sa maputik naming bakuran, kasama ang mga kapatid, mas pinalawak pa namin ang aming masterpiece na "charcoal painting". Nakabalandra ang mga nais naming sabihin at naglalakihan ang mga hugis na hayop at anyo ng tao na parang mga EMOTICONS. Pinahaba at pinabold ang mga titik doon sa aming dingding. Iyon nga lang, hindi na LIKE ni Ermat at walang maririning na good COMMENTS mula sa kanya. Bagkus, kurot sa singit, pingot sa tenga at may pangaral pang kasama ang sukli sa aming mga batang kaisipan.

Laban. Pangarap. Katuparan.

Minsan, naiisip ko na ang buhay ay di nagkakalayo sa larong RUNESCAPE at FIESTA. Ang kasaganaan sa buhay na inaasam ay makakamit lamang kapag ako ay nagLEVEL-UP. Hindi maaring panghabambuhay ay NOVICE lang. Kailangan ko ring mangarap bilang isang TRIUMPHANT WARRIOR. Alam ko naman na ang buhay ay isang paglalakbay. May bako bako , masalimuot, at paliko likong daan na tatahakin. Ang lugar na aking minahal at kinagisnan ay kailanganing lisanin para sa ikakabuti ko. Dahil alam ko na may maraming pagkakataon at magagandang bagay na dapat kong matutunan sa ibang lugar. Ang pagiging matalino ay hindi nasusukat sa dami ng ribbons o medals na naiuwi mula sa eskuwelahan. Ang katalinuhan ay nasusukat kung paano makakasurvive ang isang indibidwal sa lipunan na kanyang ginagalawan. Ang pagiging matapang sa pagharap sa mga problema at paghanap ng paraan para ito solusyunan. Kailangan lumaban. Kailangang maging matatag.
Sa paglalakbay ay di nawawala ang kabiguan. Normal lamang ito dahil nga isa tayong HERO. Ganunpaman, ang kabiguan ay hindi maaring matatapos sa isang iglap na kamatayan. Laging may pagkakataon at may pag-asa. Kapag nadapa ay kailangang bumangon at magpatuloy muli. Kung nagkamali ay kailangang balikan at iwasto. Kapag natalo ay may next round pa. At katulad nga sa kasabihang, "ni walang taong makakatayo nang mag-isa," kailangan natin ng kaibigan, kadamay, at kahati sa mga problema. Nasa likod lang natin ang ating kapamilya at kaibigan na handang sumuporta sa bawat laban sa buhay. Mayroon din ibang tao na kahit di kaano ano ay handang tumulong at nagpoprotekta.

Kasiyahan. Kayamanan. Tagumpay

Bilang isang OFW batid ko na mahirap ang mag-isa. Iyong wala akong mahagilap at mapagbalingan ng  emosyon. May mga gabing, luha ang kasama sa pag-iisa. At tanging sa BLOG COMMUNITY ako makakahanap ng mga taong makikisabay at nakakaunawa sa kabaliwan ko. Nagbibigay ng payo at gabay hanggang sa maiisip ko na di ako nag-iisa sa mundo. Na may nakikinig sa aking mga hinanakit, dalamhati at pighati. Na kahit alam kong ako ang mali ay may mga tao pa ring kumakampi. Na sa bawat sulok ng mundo at may nakatadhanang mga tao na magiging kaibigan ko. At kahit sabihin na kasama ko na ang sarili kong pamilya sa paninirahan sa ibang bansa, ay patuloy pa ring binubuklod at binabalikan ang sariling bayang kinagisnan. At ang kapamilya at mga naiwanang kaibigan na kahit di mahawakan ay nakakausap at nagtatawanan.
Ang pamilya, kaibigan, kanayon, kabayan, at ang SOCIAL MEDIA ang bumubuhay sa aming malulungkot na mga araw sa Gitnang Silangan. Laging ONLINE, laging UPDATED! Darating ang panahon na wala nang nangangarap, lumalaban, at nalulungkot nang nag-iisa.
                           

Ang Wikang Naglalakbay

"Sa pagsapit ng bagong milenyo, isang importanteng problema ang haharapin ng mga Pilipino. Ito ay ang unti-unting pagkawala ng ating pambansang wika, ang wikang Filipino."
Ito ang aking pambungad sa isinagawang patimpalak sa pagsusulat ng editoryal, sa National School Press Conference (NSPC), noong taong 2000. Hindi ko inasahan na nagustuhan ng mga hurado ang aking maikling katha at nasungkit ng aking rehiyon ang kauna-unahang "1st Prize." Naungusan nito ang mahigit isang daang kalahok mula sa iba't ibang paaralan ng bansa.

Sinimulan ni Pilosopong Tasyo ang pagbanggit ng nanganganib nating wika at nabanggit ko rin ito sa isang patimpalak mahigit isang dekada na ang nakaraan. Naalala ko dati, tuwing buwan ng Agosto sa paaralang elementarya na pinaggalingan ko ay may multa na singkuwenta sentimos ang hindi paggamit ng wikang Filipino sa pakikipag-usap. Ang kinagisnan kong lengguwahe ay saglit na isinasantabi dahil pinahahalagahan ang pambansang wika. Ewan ko lang kong ipinagpatuloy pa rin nila ito ngayon.
Nakapasok na tayo sa bagong milenyo at malayo na rin ang nalakbay ng ating wika. Hindi lang lugar at tao ang binago ng panahon at kaunlaran. Kung dati Ingles lang ang mahigpit na kalaban ng ating wikang Filipino, ngayon ay masasabi kong kakumpetensya niya na rin ang "Taglish". Kaya napapansin na kadalasan ay di na tayo makapagsalita ng diretsong Filipino. Nahahaluan na ito ng ibang lengguwahe. Nasasanay na tayo sa ganito dahil naiintindihan ng karamihan.
Marami na talagang ipinagbago. Kahit sa pagsusulat ko ay inaamin kong may nagbago. Ang ating wikang sariling atin ay minsan di mahagilap sa paliparan, terminal ng tren, paaralan, istasyon ng radyo at telebisyon, opisina, simbahan, palasyo, Korte Suprema, galahan at kahit sa kalye.
Naniniwala ako na ang pagtaas ng presyo ng krudo, mahal na bilihin, talamak na kurapsyon, matinding kahirapan, paglobo ng populasyon, at pagdami ng basura ay nahahanapan ng solusyon. Subalit ang naghihikahos nating wika na unti-unting namamatay ay mahirap hanapan ng lunas.

OFW, Bagong Bayani nga Ba?

Maglilimang taon na ako dito sa Saudi. At para yatang mapabilang ako sa mga OFW na di malaman kung saan napunta ang perang pinagtrabahuan. Wala pa rin akong ipon! Di naman ako magastos at maluho. Ang lahat ng gusto kong bagay o lugar na pupuntahan ay pinag-iipunan. Isa rin ako sa mga taong pinalaki sa utang ng mga magulang pero di nakasanayan ang mangutang. Ayokong mangutang! Sapat naman ang kinikita ko dito. Mayaman na sana ako kung sarili ko lang ang pinapalamon ko.

Maglilimang taon na. Marami na rin akong natulungan. Naipagawa ng malaki at matibay na bagong bahay ang mga magulang at nabigyan ng panghanapbuhay ang may asawa ng mga kapatid. Iyon nga lang, di ko naman hawak ang paglago ng kanilang kabuhayan. Lagi ko ngang binabanggit sa kanila na hanggang sa puhunan lang ako. Ang diskarte sa kanilang pag-asenso ay hawak din nila. Hindi maitatago na umangat ang pamumuhay ng pamilya simula noong nasa Saudi ako.

Maglilimang taon na. Wala akong hinahangad kundi maging mapanatiling malusog ang lahat. Iniisip ko nga, ayos lang sa akin kahit walang ipon kung ang kapalit nito ay panghabambuhay na magandang kalusugan ng mag-anak ko. Aanhin ko naman ang malaking ipon kung palagi namang may nagkakasakit sa pamilya. Masaya na ako sa tablado kapag kalusugan ang kalaban.

Maglilimang taon na. Ang maayos na kasal (walang utang) at munting bahay kubo pa lang ang masasabing naipundar ko. Wala pa sa kalagitnaan ang mga sinusuportahan kong kapatid na nag-aaral. Magbibilang pa ako ng maraming taon para makapagtapos sila at masasabing tagumpay ang pinuhunan ko. Tuloy pa rin ang buwanang sustento sa pamilya. Parte kasi iyon ng di maiwanan kong obligasyon bilang anak. Ang pagbibigay ng sukli sa pagpapalaki ng mga magulang. Ako'y naging sandigan lalo na sa problemang pinansyal. Talagang ganoon yata ang papel ko.

Maglilimang taon na. Tuloy tuloy pa rin ang trabaho ko dito. Di ko naman masasabing kayod kalabaw o kayod marino ang trabahong napasukan ko. Nakakapagod pero ganoon talaga ang trabaho, kailangang pagpawisan. Bata pa ako para tumigil at magpahinga. Marami pa akong gustong gawin at lugar na pupuntahan. Magagawa ko lamang iyon kapag dito ako, malayo sa pamilya.

Sa nakaraang SONA ng pangulong Aquino, napangiti ako na kahit paano may kaunting ipinagbago ang bansang kinamulatan ko. Kahit kapalit nito ang lumiliit na palitan ng ipinapadala kong pera sa pamilya. Walang problema sa akin kung di man nabanggit ang mga OFW sa kanyang talumpati. Ang mahalaga, ginagawa ko ng maayos ang trabaho para mabuhay ko ang sarili at ang lumalaki kong pamilya. Kung nadampian man ng tulong ang ekonomiya mula sa kakapiranggot kong padala ay isa yan sa napakagandang balita. Hindi lang pamilya ang natulungan ko kundi pati na rin ang bansa kahit sa konting pamamaraan.

Maituturing na nga akong bayani ng pamilya ko. At ang bayani, sa pagkakaalam ko, gumagawa ng mga bagay na walang hinahangad na kapalit. Di naghihintay ng papuri!